سراج

رساله شهب ثاقبه بخش اول

amjademam — Tue, 21 Jul 2009 10:15:18 GMT

رساله شهب ثاقبه بخش اول

تالیف :

حضرت شیخ محمد عثمان سراج الدین نقشبندی

مترجم :امجد امام

بسم الله الرحمن الرحیم

حمد و سپاس خداوند رب العامین ، او که در هر عصر وزمانی گروهی را قرار داده که بر طریق حق اند و یاری دهنده ی دین خدایند تا فرا رسیدن روز قیامت . پس آنان قصرهای ارکان دین را پاسبانی نموده و بنیان های اعتقادی را تحکیم می کنند و دقایق راه پایدار را شکافته و حقایق صراط مستقیم را تحقق بخشیده و آنچنانکه شایسته است حقیقت را اشاعه می دهند . شهادت می دهیم که سید ما حضرت محمد بنده و فرستاده ی اوست و آن حضرت گنج مطلسم و روح مجسم و خط وحدت بین دو قوس وجود و عدم است و واسطه ی بین عالم حدوث و قدم همانا حضرت ایشان است و ایشان اولین و برترین وسیله (به سوی خدایند )، صلوات و رحمت خداوند بر او و بر یاران و امت ایشان باد . بار پروردگارا و پروردگار هر چیز ،خدای واحد به نام تو و از طرف تو و به سوی تو و در راه تو و به خاطر رضای تو و با توکل بر تو شروع می نمایم:

اما بعد

اینجانب بنده ی فقیر درگاه خدواند غنی قدیر ،محمد عثمان سراج الدین نقشبندی ، فرزند خلیفه الله الاعظم و نائب رسول اکرم(ص) و قطب و غوث زمان حضرت محمد علاءالدین عثمانی می گوید : امروزه مشاهده می شود که عوام الناس و جاهلان به دین به سوی بدعت های اهل بدعت و هوا پرستی میل نموده و از جاده ی حقیقت سید انبیا (ص) منحرف شده و به انکار استغاثه و توسل به نبی اکرم و سایر انبیا (ع) و اولیا و علمای ربانی پرداخته و تصرفات و کرامات دوران زندگی و مرگ آنها را منکر شده و تقبیل (بوسیدن ) دستها و زیارت مقابر آنان را بدعت خوانده در حالی که موارد مذکور در شریعت مقدس جائز شمرده شده و بخشی از اعتقادات مسلمین به شمار می روند بنابراین اینجانب آستین همت را بالا زده و رساله ی حاضر را با نام ((شهب ثاقبه )) یعنی شهاب های آسمانی که بر پیکره ی شیاطین شبهات شک و تردید و اوهام وارد می شوند را نگاشتم تا یادآوری باشد برای اذهان اهل ذکر و کسانی که آگاهی ندارند و خداوند معین واقعی است و بر او توکل می کنیم و از او خواهانم تا دعاهایمان را پذیرا شود و احولمان را نیکو گرداند و توفیق و پیروزی فقط با اراده ی او میسر است و او کمک کننده و هدایت کننده ی بندگان است ،پس با توسل به ریسمان محکم الهی می گویم :

ای برادران دینی دلایل عقلی و نقلی و هم چنین معارف تمام ادیان الهی و مسلمین نیز بر این موضوع حکم می کنند که موثر و اقعی و خالق هر چیزی در حقیقت خداوند تبارک و تعالی است ، اما سنت الهی بر این استوار بوده که هر چیز در ملک و ملکوت وی با وسایل جریان یابد و اگر هر کس به ضمیر باطنی خود مراجعه نموده و در هستی نظر افکنده و در اسرار آیه ی شریفه ((سنریهم آیاتنا فی الافاق و فی انفسهم – فصلت 53)) تفکر نماید ،با عقل بدیهی خود در می یابد که انسان از اولین لحظات حیات خود تا آخرین دقایق آن از وسایل بهره برده و می برد و انواع و اقسام وسایل مورد استفاده ی و ی چهار نوع اند :

1- و سایل اضطراری (ضرروی) مادی

2- وسایل اضطراری (ضروری) معنوی

3- وسایل اختیاری (غیر ضروری)مادی

4- وسایل اختیاری (غیر ضروری) معنوی

هرچند خدواند تبارک و تعالی گاهی عادات مزبور را خرق نموده و برخی از امور را بر خلاف سیر عادی خویش خلق می کند تا بندگان خدا بفهمند که وسایل مورد استفاده ی انها گاهی نتیجه ی مورد نظر نداده و گاهی حتی استفاده از آن نتیجه ی معکوس می دهد و گاهی بدون وسیله نیز اثر آن خلق می شود مثلا والدین سببند برای خلق فرزندان و درمورد حضرت آدم و حضرت عیسی (ع) خرق عادت شده یا مثلا آتش شدید سبب است برای سوزاندن و هلاک موجودات زنده اما در مورد حضرت ابراهیم (ع) خرق عادت شده (( قلنا یا نار کونی بردا و سلاما علی ابراهیم – انبیاء 69)) و همچنین حیوانی به نام سمندل که هنگام رفتن در آتش نمی سوزد [1].

و اما مردمان در خصوص وسایل مزبور طبقات مختلفی هستند :

1- گروهی از آنها به نفی صانع و خالق پرداخته و گمان غلط می برند که وسایل مزبور خود موثر واقعی اند ،همچون طبیعیون و دهریون .

2- گروهی دیگر گمان برده که بر خدواند لازم است که اثر وسایل و نتیجه ی استفاده از آنها را خلق نماید و می گویند خداوند قادر نیست اثر و نتیجه را بدون بکار بردن وسایل خلق نماید و آنها فلاسفه و پیروان آنهایند.

3- دسته ای دیگر گمان می برند که وسایل نیز خالق هستند و آنان را شریکی برای خدا می دانند و آنان مشرکین اند .

و این سه گروه کافر اند و مستحق عذاب جهنم

4- و گروهی دیگر می گویند اساسا وسایل هیچ گونه دخلی و لو مجازی نداشته و آنا جبریون هستند .

5- گروهی دیگر انسان و جن و ... را خالق افعال خود دانسته و آدمی را خالق مستقل افعال و اعمال خود می پندارند و آنان معتزله می باشند.که دوگروه اخیر مبتدع بوده اما کافر نیستند.

6- گروهی دیگر معتقدند که وسایل مزبور ، عادی یعنی (مخلوق حق تعالی و وسیله برای انجام کارهای دیگر) بوده و خالق و موثر حقیقی همانا خدواند منان است .و این سخن حق است همچنانکه اکثریت مسلمین بر این نظر می باشند که فهم آنان نیز از این اعتقاد یکسان نیست ، گروهی از آنان عوام الناس هستند که هنگام مراجعه به قلوب خود تصدیق میکنند که همه ی این وسایل ، چیزی جز وسیله نیستند و خالق و موثر حقیقی همانا خداوند است . گروهی دیگر که در ابتدای مراتب تفکر و سلوک معنویند و میدانند که اینها همه وسایلند و خالق و موثر واقعی تنها حق است اما به مرحله ی واقعی درک موضوع نمی رسند . گروهی دیگر عارفان حق اند که وسایل را مظهر تجلی صفات حق تعالی می بینند و این را سیر از مخلوق به سوی خالق می نامند و از طریق مصنوعات و مخلوقات به درک خالق مخلوقات می رسند. و گروه آخر کاملان حق شناس اند که قلوب و بصیرتشان به جانب اقدس الهی متوجه است و انوار قدس در درون دلهایشان متشعشع شده است و ذات و صفات حق تعالی را ظاهر کننده ی مخلوقات می بینند و این را سیر از خالق به مخلوق می نامند . که گروه سوم تصدیق قلبی و شهودی را با ایمان علمی همراه نموده اند و گروه سوم از این هم بالاتر رفته اند ...

[1] سمندل جانوری از تیره ی خزندگان که با ترشح ماده ای روی پوست خود از آتش محفوظ می گردد.

پیرامون تحدی قرآن

amjademam — Fri, 05 Dec 2008 04:51:18 GMT

سیری در تاریخ اسلام و قرآن نشان می دهد که منکرین دین مبین اسلام و پیام آور و پیام آن به طور کلی سه گروه "متمایز در تفکر و مشترک در انکار" بوده اند . گروه اول را ملحدین و دهریون گذشته و ماتریالیستها و ماده گراهای امروزی باید نامید .این گروه از آن جهت که به وجود باریتعالی و تمام امور فرامادی (متافیزیک = مابعد الطبیعه ) اعتقاد نداشته و مسائل و آموزه های ادیان الهی و توحیدی را ساخته ذهن آدمی می پندارند ، لذا کتابهای آسمانی خواه قرآن و یا غیر آن را، منکر بوده و آنرا سروده ی فردی از افراد بشر پنداشته اند . گروه دوم طیف وسیعی به نام مشرکین را شامل می شود و چون نخستین پیام قرآن و سایر کتب آسمانی مبارزه با شرک و بت پرستی در تمام جلوه های آن بوده است ،لذا عوام الناس این گروه به خاطر تعصبات و جهل فکری و کاهنان و بزرگان تفکر شرک به خاطر منافع مادیٍ در خطر افتاده ی خویش، همواره با پیام آوران توحید و پیام آنان یعنی کتب آسمانی خصوصا آخرین آنها یعنی قرآن در حال مبارزه و انکار بوده اند که تاریخ شاهد این مدعا است. گروه سوم شامل دیندارانی است چون یهود و نصاری و... که به واسطه ی تعصبات یا منافع سیاسی و مادی خویش همواره گروهی از آنان به انکار الهی بودن قرآن پرداخته اند . سه گروه مزبور در گذشته و حال بیشترین تلاش خود را در راه مبارزه با قرآن و ساحت مقدس پیام آور آن به کار انداخته اند. آنان در زمان نزول قرآن با وارد نمودن تهمتهایی به پیامبر مانند شاعر ، ساحر ، و ...و ادعای غیر الهی بودن قرآن و همچنین تبعید مسلمانان و زور گفتن و شکنجه و ترور آنها و در زمان های بعدی نیز با ادامه همان تهمتها و به راه انداختن جنگهای صلیبی و ...و تلاش برای معارضه با قرآن از طریق ساخت دینهای انحرافی واباحه گری چون بهائیت و قادیانیه گری وعلم کردن پیامبران دروغین و بنیاد نهادن مذاهب تفرقه جو و غیر صحیحی چون غلات و خوارج و ناصبیون و سلفی گری معاصر و...و در این اواخرهم با به راه انداختن جنگ تمام عیار با مسلمانان از یک سو و هتک حرمت رسول الله و کاریکاتور سازی و ترور شخصیت های بزرگ اسلام ( مانند توهین و سب صحابه کرام و خلفای راشدین و زنان رسول الله (ص)) و نوشتن کتابهای مضحک و خنده آوری چون به اصطلاح ((فرقان الحق )) و ... سرگرم و مشغولند اما هیچگاه - جز فریب خویش- کاری از پیش نبرده و نخواهند برد .

بقیه مطلب را در قسمت ادامه مطلب مطالعه فرمایید.

گزيده اي از اعتقادات اهل سنت و جماعت

amjademam — Fri, 31 Oct 2008 05:16:04 GMT

گزيده اي از اعتقادات اهل سنت و جماعت

بخش اول: توحيد و خدا شناسي

مقدمه

نوشتاری که در پیش رو دارید پاسخي است به سوالات چند تن از دوستان جوان كه در ايميل اين جانب پيرامون شالوده و مباني اعتقادي اهل اسلام حق يعني اهل سنت و جماعت مطرح كرده بودند مبني بر اينكه دامنه ي اعتقادات عجيب و غريب و نوظهور آنقدر زياد است كه باعث سردرگمي و حيراني آنان گشته و اينجانب برآن شدم تا گزيده اي از اعتقادات اكثريت اهل اسلام در طول تاريخ كه همانا عقايد اهل سنت و جماعت واقعي است را به صورت پرسش و پاسخهايي كوتاه جمع آوري نمايم تا همه ي ما مطابق عمل به حديث شريف نبوي (( عليكم بالسواد الاعظم = بر شما باد همراهي با بيشترين اهل اسلام )) عقاید صحیح را از غلط و بی پایه تشخیص داده و طریق درست به جای آوردن احکام دینی و اوامر و دستورات باری تعالی و سنتهای رسول الله (ص) را بدانيم .

خوانندگان عزیز بايد دانست كه مطابق فرمايش شارحان حديث شريف فوق منظور از ((سواد اعظم )) اكثريت اهل اسلام در كل زمانها است نه در يك زمان خاص ،چنانچه امروزه شايد بيشتر اهل اسلام بر اعتقادات و عمل گذشتگان و سلف صالح خود نمانده باشند بنابريان منظور كليت اهل اسلام در تمام زمانها است و همچنانكه مي دانيم قاطبه ي امت اسلام ، در طول تاریخ اسلامیت خود در فروعات پیرو مذاهب فقهی مدون حضرات امام اعظم ابوحنيفه و امام شافعی و امام مالك و امام احمد و در اصول اعتقادات پیرو امام اشعری و يا امام ابو منصور ماتريدي بوده وهم اکنون علی رغم فتنه ی فتنه گران و دین دشمنان و تفرقه افکنان ، بر اعتقاد صحیح وعمل به مذهب خود پایبندند و علمای متعهد و ربانی نیز همواره مردم را به دوری از تفرقه و ناهماهنگی دعوت نموده اند و این نوشتار نیز بر همین اساس اساس تدوین شده است.

بايد بدانيم آنچه علمای سلف و گذشتگان با اخلاص و با تقوای ما ، بر آن حرکت نموده اند؛همانا اعتقادات خالص صحابه و تابعین بوده که از رسول الله (ص) آموخته اند که در زمان های بعدی در فروعات توسط امامان چهارگانه حنفی و شافعی و مالکی و حنبلی گرد آوری و تدوین شده و در مبانی اعتقادی نیز توسط دو امام بزرگوار یعنی امام اشعری و امام ماتریدی جمع آوری شده است ،بنابراین اهل سنت و جماعت در طول تاریخ در فروعات مطابق یکی از مذاهب چهارگانه و در اصول بر اساس دو مذهب نام برده عمل نموده و اندیشیده اند ،و چهار مذهب فقهی و دو مذهب اصولی نزدیک ترین اندیشه ها و عمل ها به روش و سنت رسول الله (ص) و صحابه ی کرام است . پس لازم است نوجوانان عزیز از انحراف از مسیر صحیح سلف صالح خود دوری گزیده و از پیروی از بدعت گران پرهیز نمایند ، بدعت گرانی که در قالب فرقه هاي مختلف و با ماركها و نام هاي تراشيده شده توسط استعمار و يهود، مردم و خصوصا جوانان را به بی اعتمادی و بی ادبی نسبت به گذشتگان خود - بخصوص صحابه كرام و خلفاي راشده و تابعين و اولياء الله و علمای گذشته - دعوت نموده و از‌آنان می خواهند خود شخصا و بدون هيچ محدوديتي به اجتهاد و نو آوری در دین پرداخته و نیازی به عالمان دینی گذشته و حال ندارند و در صورت نیاز به پیروی از فرقه های گمراه به وجود آمده و سرکرده های هوا پرست و جاه طلب خود بگرایند ، سرکرده هایی که با نظرات باطل و فتواهاي غلط خود از ساحت مقدس صحابه ي رسول الله (ص) شروع به افتراء و توهين و سب نموده تا به اهل قبله رسيده و همه را به کفر و شرک متهم نموده و دستور کشت و کشتار مسلمین را صادر می کنند و با برداشت غلط و سطحی خود از آیات قرآن و احادیث رسول الله (ص) ، ضربه ی هولناکی به پیکره ی دین وارد نموده اند ، که منش و کردار غلط آنان باعث ایجاد شک و شبهه در دلهای جوانان و نوجوانان نسبت دین مبین اسلام شده است . اميد است با چنگ زدن به ريسمان استوار و محكم الهي از خواب غفلت بيدار شويم .

...........................................................................................

1- ایمان در لغت به چه معنی است وارکان ایمان یعنی چه و چند مورد می باشند ؟

ایمان یعنی باورقلبی و ارکان ایمان (اصول دین) یعنی پایه های اصلی اعتقادی انسان مسلمان و باور و تصدیق قلبی به تمام آنها که شش رکن اصلی می باشند و هر کدام دارای بخشهای فرعی تری هستند.

1- ایمان به آفریدگار جهان 2- ایمان به فرشتگان 3- ایمان به کتابهای آسمانی 4 – ایمان به پیامبران الهی 5 – ایمان به جهان آخرت 6- ایمان به قضا و قدر الهی

.....................................................................................................

2- اسلام در لغت یعنی چه و فروع دین یا ارکان اسلام چه مواردی است ؟

اسلام در لغت دارای معانی زیادی مانند تسلیم شدن و یا امین ماندن و سالم بودن است و فروع دین دارای 5 رکن اصلی :1- شهادتین با زبان 2- به پا داشتن نماز 3- پرداخت زکات به مستحقین 4- گرفتن روزه ی ماه رمضان 5- ادای مناسک حج و زیارت بیت الله . در ضمن فروعات دین موارد جزئی تر بسیاری را مانند حلال و حرام و اخلاق و ... را در بر می گیرد.

.....................................................................................................

3- آیا تقلید در اصول دین درست است ؟

تقلید در اصول دین و موارد اساسی آن همچون وجود حق تعالی ، یگانگی (توحید) او، باور داشتن به رسالت نبوت پیامبران و نبوت حضرت محمد المصطفی ، ایمان به وجود روز رستاخیز و قیامت جائز نیست اما در جزئیات مسائل اصول دین ،همچون شناخت صفات حق تعالی ، جزئیات مسائل نبوت و جزئیات روز قیامت و ... تقلید جائز است .

......................................................................................................

4- آیا تقلید در فروعات دین واجب است ؟

تقلید در فروعات دین ، بر کسی که خود مجتهد باشد صحیح نیست اما بر بقیه ی افراد مسلمان که به درجه ی اجتهاد نرسیده اند ،تقلید از یکی از مجتهدین اهل سنت و جماعت یعنی امام ابوحنیفه ، امام مالک ، امام شافعی ، امام احمد حنبل واجب و ضروری است و شخص مقلد خود نمی تواند به فهم درست آیات قران و احادیث پیامبر بپردازد و برای به جا آوردن صحیح عبادات و بقیه ی واجبات و احکام دینی باید از شخص مجتهد پیروی نماید .

.......................................................................................................

5- مطابق نظر صحیح اهل سنت و جماعت ،مجتهدین اصول دین چه افرادی هستند ؟

همانطور که گفته شد تقلید در برخی مسائل اصول دین ، جائز و صحیح نیست مثلا کسی نمی تواند بگوید: چون امام شافعی یا اشعری فرموده اند :خداوند وجود دارد و بی شریک است ،من هم به پیروی از آنان خدا پرست هستم . اما در جزئیات مسائل اصول دین تقلید جائز است و مطابق نظر صحیح اهل سنت و جماعت ،امام ابوالحسن اشعری و امام ابو منصور ماتریدی دو امامی هستند که نظرات آنها در باره ی مسائل اصول دین بر روش صحیح رسول الله (ص) و صحابه ی کرام او بوده و آن دو امام نظرات اهل سنت که - برگرفته از رسول الله(ص) و صحابه است- را در کتابهای خود گرد آوری و تدوین نموده اند که نوشته ی حاضر بر اساس نظر امام اشعری نوشته شده است و اکثریت اهل سنت و جماعت در تمام جهان اسلام همواره بر اساس نظریات امام ابوالحسن اشعری و امام ماتریدی در باره ی جزئیات اصولی دین اندیشیده اند که بر اساس تحقیق محقیقین و علمای برجسته همچون امام غزالی ، امام الحرمین جوینی ، امام فخر الدین رازی ، امام ابوبکر باقلانی ، امام جلال الدین دوانی ، امام جلال الدین سیوطی ، قاضی ابوبکر بیضاوی ، امام سعد الدین تفتازانی ، امام عزالدین نسفی و ... مذهب امام اشعری و ماتريدي صحیح ترین مذهب ها در باره ی مسائلی از اصول دین است که تقلید در آنها جائز است و مردم مسلمان کردستان در طول تاریخ همواره پیرو نظریات امام ابوالحسن اشعری بوده و خواهند بود .در ضمن باید دانست بحث از مسائل اصول دین و ارکان آن به ((علم کلام)) و یا ((علم توحید)) مشهور است و اولین کسی که مطالب علم کلام را مطابق نظریات اهل سنت جمع آوری و تدوین نمود امام ابوالحسن اشعری بود که کتاب مشهور ایشان در این زمینه (الابانه عن اصول الدیانه )است.

.................................ركن اول : ايمان به حق تعالي ....................................

6- ایمان به خداوند چه باورهایی را شامل می شود ؟

1- ایمان به وجود خداوند 2- ایمان به یکتایی و توحید پروردگار 3- ایمان به صفات حق تعالی و یگانگی آن صفات 4- ایمان به پاک و منزه بودن حق تعالی از هر گونه عیب و نقص و ناتوانی .

.......................................................................................................

7- برهان ها و دلایل وجود باری تعالی چیست ؟

برهان ها و دلایل عقلی و منطقی فراوانی برای اثبات واجب الوجود یعنی حق تعالی وجود دارد و اساسا آدم عاقل نمی تواند خداوند را انکار کند و انکار خدا نشانه عدم تعقل است زیرامخلوقات گوناگون و پر رمز و راز،همه پدیده هستند یعنی دارای نقطه ی آغاز و تولدی می باشند و هر پدیده ای باید دارای علتی باشد یعنی باید دارای بوجود آورنده ای باشد . پس چون هر پدیده ای دارای علتی است پس هر مخلوقی دارای خالقی است و خالق همه چیز حق تعالی است ، آیا یک ماشین یا یک رادیو و یا یک کشتی می تواند به خودی خود بوجود آمده باشد؟ یا دست صنعت گر و متخصصی در کار بوده تا وسیله ای درست شود. پس چگونه است که جهان با این عظمت بدون آفریدگاری خلق شده است ؟!!! البته باید دانست که آدمی به صورتی مجازی - نه حقیقی - چیزهایی را می سازد واختراع می کند اما در واقع خداوند علم آنها را به وی می آموزد و او را هدایت نموده تا به کشف جهان و اسرار آن بپردازد و خداوند تبارک و تعالی خالق حقیقی هر چیز و شیئی است .ازطرف دیگر اگر درمخلوقات و چگونگی آنها دقتی ساده بنماییم ، متوجه می شویم که همه ی موجودات در اوج نظم و ترتیب بسیار دقیقی قرار دارند .حرکت کهکشانها و سیارات و ستارگان و موجودات بسیار عظیم و بسیار کوچک و... ما را بر این باور استوار می سازد که این هستی بدون آفریدگاری با عظمت نمی تواند باشد ... راستی یک میوه مانند سیب و یا خود ما انسانها چگونه درست شده ایم آیا می شود بدون تدبیر و خلاقیت خداوندی یکتا چنین کار با عظمتی صورت گیرد ؟ آیا میلیاردها کهکشان با عظمت و سیارات و ستارگان بسیار بزرگ و میلیاردها ذره و اتم و الکترون و پروتون و ... بدون خالقی مدبر و توانا می توانند باشند ؟ پس هستی و تمام آنچه در وی موجود است بوجود آمده ی خالق مدبر وتوانا و با عظمتی است که همه چیز تحت فرمان و امر وی بوده و آن خالق توانا ((الله)) نام دارد و الله تعالی را کسی و یا چیزی خلق نکرده زیرا در این صورت او نیز مخلوق است و این خود نشانه ی نقص است و خداوند از هر گونه نقص و ناتوانی به دور است . خداوند خالق تمام زمانها و مکانها است و بر او زمانی سپری نمی شود و او درمکانی قرار نمی گیرد . گذشته و حال و آینده در سیطره ی قدرت اویند و او در عین حال همراه حقیقی هر چیز می باشد . حق تعالی به هیچ چیزی شبیه نیست چیزی همانند او نیست .

.....................................................................................................

8- راه های تقویت ایمان چیست ؟

هر انسانی به طور فطری ، به وجود خداوند اعتقاد دارد اما به واسطه ی تاثیرات منفی جامعه، رفته رفته از مسیر خداجویی دور افتاده است و برای محکم کردن پایه های اعتقادات، باید به برهان و دلیل های عقلی و منطقی زیادی که هست توجه کنیم مثلا:تفکر در خلقت خودمان و دیگر مخلوقات، راهی است برای تقویت ایمان به پروردگار و همچنین شناخت بیشترعظمت وی .راه دیگر برای تقویت باورها، دوری از گناهان و انجام اوامر و دستورهای حق تعالی و سنت های پیامبر است .همچنین همنشینی با افراد صالح و علمای دین دار و دوری از رفاقت فاسدان و جاهلان پایه های ایمان آدمی را تقویت می کند.

..................................................................................................

10-توحید یعنی چه ؟

توحید یعنی باور داشتن به یگانگی و یکتایی حق تعالی و اینکه برای حق تعالی شریکی در ذات و صفات و افعال وی وجود ندارد و موثر واقعی و خالق حقیقی همانا ذات الله است و بس . مثلا اگر مریضی به واسطه ی دوا و یا مراجعه به پزشک سلامتی خود را باز می یابد ، خالق دارو وپزشک و اثرآنها و شفا دهنده ی واقعی فقط خداوند است وخداوند قادر است تا شخص را حتی در صورت عدم استفاده از دارو ، شفا دهد و یا برعکس علی رغم استفاده از دارو و بنا به حکمت خود شخص را شفا ندهد.

باید دانست خداوند در ذات و صفات وافعالش بی شریک و بی همتا است ،بدین معنی که حق تعالی مرکب از اجزاء و اعضاء نیست(توحید ذات) چون در این صورت مانند حوادث(پدیده ها = مخلوقات) خواهد بود و همانطور که می دانیم حق تعالی حادث(پدیده) نیست ،همچنین حق تعالی درصفاتش بی شریک است یعنی هر کدام از صفاتش واحد ویکتا هستند(توحید صفات) و در افعالش نیز بی شریک است یعنی همراه او کسی در ایجاد و خلق اشیاء و ... وجود ندارد و خالق مطلق و یکتا فقط اوست (توحید افعال).

........................................................................................................

11- دلیل عقلی توحید حق تعالی چیست؟

حق تعالی بی شریک است چون شراکت نشانه ی نیاز است و خدواند از کمک دیگران بی نیاز است .در ضمن وجود چندین خدا امکان ندارد چون در این صورت هستی فاسد و بدون تدبیر خواهد ماند و هر یک در کار دیگری دخالت نموده و جهانی متصور نخواهد شد پس خداوند بی شریک است و همتایی ندارد.

..................................................................................................

12- اهمیت ایمان به خدا و یگانگی او چیست ؟

ایمان به وجود حق تعالی و یگانگی او مهمترین اصل در تمام ادیان الهی از حضرت آدم تا حضرت محمد (ص) بوده و کسی که وجود خدا را باور نداشته باشد و یا برای وی شریکی قرار دهد کافر و مشرک می باشد . بر عکس هر کس که وجود خداوند و یکتایی او را باور داشته و بر رسالت و نبوت حضرت محمد (ص) ایمان داشته باشد ، اهل اسلام بوده و مسلمان است و نباید هیچگاه مسلمانان را به کفر و شرک نسبت دهیم ،چون کفر یعنی انکار خداوند و یا انکار رسالت و نبوت رسول الله(ص) و شرک یعنی برای غیر خدا عبادت کردن و برای خدا شریکی در ذات و یا صفات و یا افعال وی قائل شدن .

....................................................................................................

13- آیا کسانی که وجود خدا را قبول داشته اما به پیامبر (ص) ایمان ندارند ،کافربه شمارمی روند ؟

مطابق نظر اهل سنت و جماعت ،کسانی که رسالت حضرت محمد بن عبدالله (ص) را قبول ندارند ، کافرند و صحت ایمان هر کس، بسته به قبول رسالت آن حضرت می باشد . البته عاقبت کار هر انسانی ، همه در دست خدا و در علم خداوند است و ممکن است خداوند هر زمان که بخواهد بندگان خود را ، ولو درآخرین لحظات زندگی هم هدایت نماید.

.....................................................................................................

14- خداوند دارای چه صفاتی است ؟

پروردگار ما خدای احد و صمد است یعنی هیچ شریکی در خداوندیش ندارد و غنی و بی نیاز است یعنی نیازی به هیچ چیز و هیچ کس ندارد و برعکس همه چیز و همه کس نیازمند او هستند ،

قادراست یعنی بر خلق و هدایت و پرورش مخلوقات توانا است و هیچ قدرتی جز قدرت او، وجود حقیقی ندارد .

صاحب اراده است یعنی هرآنچه خلق شده به اراده و خواست وی انجام شده است و هر چه وی نخواهد انجام نمی شود.

سمیع است یعنی هر چه مخلوقات بگویند و یا در دل داشته باشند ،چه پنهان و چه آشکار، خواهد شنید .اما نه آنگونه که ما با گوش می شنویم بلکه به کیفیتی که ما را ازآن اطلاعی نیست.

بصیر است یعنی هرچه در هستی و خارج آن است همه را می بیند و چیزی از وی پنهان نیست . اما نه آنگونه که ما با چشمهایمان می بینیم بلکه به کیفیتی که ما را ازآن اطلاعی نیست.

حی (زنده) است یعنی همواره بوده و خواهد بود و مرگ و نیستی برای او نمی باشد و او خالق مرگ و زندگی است .

عالم است یعنی بر همه چیز در گذشته و حال و آینده آگاه است وهرچه شده واکنون هست و در آینده خواهد شد در علم او قرار دارد.

متکلم است یعنی صاحب قدرت تکلم است و قرآن و بقیه ی کتب آسمانی کلام (فرموده) ازلی او هستند .

الله تعالی بخشنده و مهربان و توبه پذیرو قهار و غفار است و هر انچه نقص و ناتوانی و عیب است در خداوندی او راه ندارد .

باید دانست ذات و صفات خداوند ازلی بوده یعنی همیشه بوده و ابتدایی ندارند وهمچنین ابدی اند یعنی همیشه خواهند بود. همچنین لازم است بدانیم صفات خدا از ذاتش جدا نیستند اما عین ذات خدا نیز نمی باشند .

.......................................................................................................

15- آیا باری تعالی در آخرت رویت می شود ؟ کیفیت آن چگونه است ؟

بله ، بر اساس فرموده ی قران ((وجوه یومئذ ناضره الی ربها ناظره :صورتهایی که روز قیامت شادمانند و به پررودگارخود نظاره گرند- قیامه 23)) و همچنین در آیات( 15 مطففین) ،و احادیث منقول از رسول الله (ص) مانند حدیث ((انکم سترون ربکم: به حقیقت شماها در قیامت پروردگار خود را می بینید ....) ( صحیح بخاری).

اما حقیقت کیفیت رویت و مشاهده ی باری تعالی برای ما نامشخص است. همین را می دانیم که باری تعالی نه درمکانی و یا در جهتی... بلکه با همین قدرت بینایی مشاهده می شود. همچنانکه حضرت محمد در دنیا و در شب معراج باری تعالی را رویت نمود که احادیث معراج این مطلب را ثابت می نمایند و ما اهل سنت به رویت قیامت برای اهل بهشت و رویت شب معراج برای رسول الله (ص) ایمان داریم.

.....................................................................................................

16-اسم جلاله خداوند و بقیه نامهای حق کدامند؟

اسم جلاله ی حق تعالی (الله) است و بنا بر نظر برخی از علما کلمه ای جامد است یعنی از کلمه ای دیگر گرفته نشده است و به معنی (خدای حقیقی و بی شریک) وبرخی دیگر از دانشمندان آنرا مرکب از (ال)تعریف و (اله) به معنی خداوند دانسته و بقیه ی اسامی حق تعالی در قرآن و احادیث نبوی آمده که برخی از آنها در این جا ذکر می شود .

رحمان ( بسیاربخشنده به تمامی مخلوقات ) ، رحیم ( مهربان و بخشنده نسبت به مومنان) ، کریم ( صاحب کرم و بخشندگی) ، تواب(توبه پذیر ) و سلام (سلامتی دهنده) ، مصور( تصویر گر و بوجود آورنده )، خالق (ایجاد کننده) و ...

........................................................................................................

17- فضیلت ذکر و یاد باری تعالی چگونه است ؟

انسان مسلمان باید همواره به یاد حق تعالی بوده و در همه کارها و امورات زندگی مادی و معنوی خویش بر او توکل نماید . خداوند در قران می فرماید )) فاذکرونی أذکرکم)) مرا یاد کنید تا من هم شما را یاد نمایم .و یا می فرماید ((الا بذکر الله تطمئن القلوب= آگاه باشید که دل ها با یاد خدا آرامش می یابند )) بنابراین یاد باری تعالی مایه آرمش قلب و سلامتی جسم و موفقیت در زندگی دو جهان است . یاد و ذکر باری تعالی موارد زیادی از جمله اقامه ی نمازهای واجب و سنت ، خواندن قرآن ، نام بردن اسامی باری تعالی ، ذکر لا اله الا الله و لا حول و لا قوة الا با الله و دعا کردن به بارگاه حق وصلوات فرستادن بر رسول الله (ص) و ...را شامل می شود .

......................................................................................................

18- آیا انجام ذکر خداوند به صورت فردی و یا جمعی و با صدای بلند ویا مخفیانه جایز است ؟

انجام ذکر و یاد باری تعالی در همه ی حالتهای نام برده جائز و مستحب است مثلا نماز های سنت معمولی (به غیر از تروایح و وتر در رمضان ) باید به صورت فردی انجام شود در حالی که قرآن را می توان هم فردی و هم جمعی تلاوت نمود . ذکر اسامی حق تعالی را نیز می توان هم به صورت فردی و هم جمعی با صدای بلند و یا آهسته انجام داد . البته هنگام ذکر با صدای بلند نباید مزاحم نماز اشخاص نماز گزار شد و در این صورت باید با صدای آهسته قرآن خواند و یا ذکر گفت

19- احترام و ادب در خدمت نام مقدس باری تعالی چگونه باید باشد ؟

انسان مسلمان باید همواره با ادب و تقدیس اسم باری تعالی را ببرد . مثلا بدون وضو بر اسم جلاله الله و یا بقیه ی اسامی خداوند دست نکشد و یا ازدور انداختن نوشته ای که آیات قرآن و یا اسم باری تعالی و رسول الله بر روی آن باشد خودداری کند . در هر جا کلمات مقدسی چون نام حق تعالی و آیات قرآن و ... را در راه و معابرو ... مشاهده نمود، با احترام برداشته و در جای مطمئنی گذاشته و یا آنرا سوزانده و سوخته ی آنرا در خاک پاکی دفن نماید .

..................................................................................................

20-عبادت باری تعالی یعنی چه ؟

عبادت از ریشه ی کلمه ی (عبد) به معنی پرستیدن است و اصطلاحا یعنی تمامی دستورهای باری تعالی را به جای آوردن و از تمام آنچه که نهی فرموده، دوری کردن. مثلا نماز خواندن ، قرائت قرآن ، روزه گرفتن ، ادای زکات به فقرا و درماندگان ، حج گزاردن ، احترام و ادب به والدین (پدر و مادر) ،کمک به بقیه ی مسلمانان در کارها و مشکلات ، دعا و درخواست نمودن از باری تعالی ، ذکر حق تعالی ، فرستادن صلوات بر رسول الله (ص) و آل و اصحاب او ، همنشینی با صالحان وعلمای ربانی واولیای الهی و ذکر و یاد فضایل اخلاقی آنان ، خیانت نکردن به مال و ناموس مردم ، دروغ نگفتن ، غیبت نکردن ، تهمت نزدن ، فحش و ناسزا نگفتن ،اذیت و آذار نرساندن به دوستان و مردم ،اسراف نکردن در استفاده از نعمت ها و ریخت و پاش و ضایع ننمودن(تبذیر) آنها ،بخشودن و گذشت نمودن از بدی های دیگران ویاد گرفتن و یاد دادن قرآن وسنت های پیامبر(ص) و دانش ها و علوم دینی و دنیایی و استفاده ی مفید از آنها و ... نمونه هایی از انواع عبادت هستند.

........................................................................................................

21- توکل نمودن بر خداوند یعنی چه ؟

توکل در لغت یعنی سپردن کاری به دیگری مانند وکیل گرفتن برای انجام کاری . اما توکل برخداوند یعنی سپردن کارهایمان به اراده و مشیت (خواست ) خداوند . البته نه به این معنی که ما هیچ کاری را انجام نداده و منتظر رحم خداوند باشیم بلکه به این معنی که در تمام کارها چه مادی و چه معنوی با انجام درست و جدی کار ، نتیجه و توفیق آنرا از باری تعالی درخواست نمائیم. مثلا هنگام رانندگی با رعایت تمام قوانین مربوطه، توفیق و سلامتی را از حق تعالی خواستار باشیم و یا با محافظت از وسایلمان ، محفوظ ماندن آنرا از خداوند بخواهیم . توکل صحیح این است که در همه ی کارها و زمانها خداوند را در نظر داشته و با یاد و نام وی زندگی کنیم و همه چیز را به خواست و اراده ی او بدانیم وخود نیز تلاش نماییم چرا که حق تعالی جزء اختیار را به ما داده تا با تلاش خود و توفیق باری تعالی به مقصود برسیم . و استفاده از وسایل و طلب کمک از دیگران منافات و تعارضی با توکل ندارد ،چرا که ما معتقدیم همه کارها در حقیقت به اذن و خواست و ایجاد و خلق خداوند است و اگر از کسی طلب کمک کنیم تنها او را کمک خود قرار داده ایم نه کمکی برای پروردگار.

.........................................................................................................

22- آیا توسل به پیامبر اکرم (ص) و انبیا و اولیای الهی و درخواست کمک از آنها شرک است و مخالف با توکل ؟

اگر كسي جمله ای مانند ((یا رسول الله )) را گفت و هدفش وسیله قرار دادن رسول به سوی خدا باشد به هيچ وجه مخالف توحيد و توكل نمي باشد ، چون توسل به معنی وسیله قرار دادن است نه اینکه رسول الله(ص) را خدا بدانیم و همانطور که گفته شد طلب کمک از دیگران در زندگی روزمره هزاران بار انجام می شود و توسل و استغاثه (طلب کمک) از پیامبر اکرم (ص) وانبیا و اولیا به معنی وسیله قرار دادن آنها به سوی پروردگار و به خاطر قرب و مقام آنها نزد باری تعالی است نه اینکه آنها خود به طور مستقل توانایی ایجاد و خلق چیزی را داشته باشند .و تمام آنچه برخی از مسلمانان در هنگام مشکلات و گرفتاریهایشان کلماتی چون ((یا رسول الله)) را به کار می برند به واسطه ی محبت آنها به رسول الله(ص) است و اینکه حضرت ایشان و سایر انبیا و اولیا دارای منزلتی بزرگ نزد خداوند هستند نه اینکه آنها را خدا و خالق و موثرواقعی بدانند . همچنین اینکه گفته می شود ((مورد خطاب قرار دادن رسول الله(ص) و اولیا دعا است و دعا کردن فقط برای خداست وچون دعا عبادت است پس گفتن یا رسول الله شرک است ))ناشی از فهم غلط است چرا که هرخطاب و ندایی برای غیر خدا ،دعا نیست . مثلا شخص مریضی از دکترش درخواست کمک می کند آیا درخواست وی، مورد خطاب قرار دان نیست ؟ و آیا این کار ، دعا است،قطعا خیر !! آیا شخصی که در داخل آب از دیگران طلب کمک کرده و فریاد و استغاثه بر میدارد ، فقط به خاطر اینکه غیر خدا را مورد خطاب قرار داده ،مشرک است ؟ این افراد زمانی کارشان مغایر با توحید است که غیر خدا را فاعل و خالق حقیقی کار بدانند در حالی که مسلمین اهل سنت و جماعت معتقدند اگر کسی ، رسول الله(ص) و ... را مورد خطاب قرار داده و از آنها طلب دعای خیر می نمایند ،صرفا این بزرگواران را وسیله ای به سوی خدا می دانند وبس . همچنین باید دانست که توسل به رسول الله (ص) چه در زمان حیات وی و چه در زمان وفات ایشان برای دعای خیر در طلب باران و شفاعت بخشش گناهان و طلب از خداوند برای شفای بیماران و ... بارها توسط اصحاب رسول الله(ص) و تابعین انجام شده است .مثلا شعار مسلمانان پس از وفات آن حضرت در برخی از جهادها مانند جهاد با مسیلمه ی کذاب(پیامبر دروغین ) فریاد ((وا محمد)) بوده و صحابه بارها برای شفای بیماریهایشان به حضرت متوسل شده و از او درخواست دعای خیر نموده اند . صحابه بارها به آثار حضرت(ص)مانند لباسها و موی محاسن(ریش) مبارک وی و ... متوسل شده و برای شفای بیماریها و گرفتاریهایشان آنها را به عنوان تبرک نزد خود نگه داشته و مورد استفاده قرار داده اند .پس آیا می توان گفت صحابه مشرک اند . از طرفی اگر گفته شود که آن بزرگواران مرده اند و مرده چیزی نمی شنود چنین چیزی هم غلط است چون بر اساس احادیث رسول الله(ص) ، مردگان حتی مردگان کافر و مشرک هم از زنده ها بهتر می شنوند .در ضمن انسانهای بزرگ مانند شهدا نمی میرند بلکه مطابق آیات قران زنده هستند یعنی اینکه همچون زنده ها صاحب توانایی شنیدن هستند. و رسول الله خود می فرماید :هر کس در شب و روز جمعه بر من صلوات بفرستد خودم آن را شنیده و در سایر اوقات ملائکه آنرا به من می رسانند .پس اهل سنت و جماعت بر خلاف نظر اهل بدعت مانند گروه های وهابی و سلفیون که از مسیر صحیح اهل سنت دور افتاده اند، معتقند هیچ مسلمانی به خاطر گفتن(( یا رسول الله)) و ... مشرک نمی شود .

در باره ی صلوات پیش از اقامه نماز

amjademam — Fri, 03 Oct 2008 09:47:39 GMT

مشروعيت و مستحسن بودن فرستادن صلوات بر رسول الله (ص) پيش از اقامه نماز

بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام علي سيدنا محمد و آله و صحبه اجمعين .

فرستادن صلاة و سلام بر روان پاك حضرت رسول الله(ص) از اذكار و عبادات مهم است كه هم قرآن و هم حديث به آن امر فرموده اند و حتي علماي رباني درباره فضايل صلوات كتابهاي متعددي نوشته اند . از طرفي صلاوت بر رسول الله (ص) از اعمال انسان مسلمان است و بنابراين تحت يكي ازاحكام پنجگانه (واجب ،سنت ،مكروه ،حرام ، مباح )البته بسته به زمان و مكان آن قرار مي گيرد كه در ادامه به اثبات مستحب (سنت) بودن فرستادن صلوات بر حضرت پيش از اقامه ي نماز مي پردازيم .

1- فرستادن صلوات به نص صريح قرآن امرشده است و امر مذكور يا واجب است و يا سنت : ( ان الله و ملائكته يصلون علي النبي يا ايها الذين آمنوا صلوا عليه و سلموا تسليما – همانا خداوند و فرشتگان او بر رسول الله صلوات مي فرستند ،(پس) اي گروه مؤمنين شما نيز بررسول صلوات بفرستيد .) در باره ي آيه ي مذكور بايد گفت كه امر به صلوات امري عام و غير مقيد به چيزي و يا زمان و مكاني است و در اصول فقه مواردي از اين قبيل مشمول قاعده اي است به اين صورت كه عمل به مفاد عام و كلي آيه قبل از تخصيص كردن آن به چيزي و يا جايي و يا مكاني، جايز است و همانطور كه مشاهده مي شود در آيه ي مذكور هيچ تخصيصي براي آيه در نظر گرفته نشده است و اگر تخصيصي در نظر گرفته شود تخصيصي عقلي است، مثلا فرستادن صلوات در جاهايي مانند مكان و يا زمان قضاء حاجت و يا محلهاي كثيف و... حرام و غير مشروع است و در بقيه ي مكانها و زمانها چون تخصيصي نقلي (قرآن و حديث) برمفاد آيه نشده ، لذا غير مشروع نبوده ، يا واجب است يا سنت .

2- اهل سنت و جماعت قائل به اين نيستند كه صلوات پيش از اقامه ،جزء كلمات اقامه است .بلكه معتقديم كه اقامه شامل (الله اكبر 2 بار – شهادتين – حي علي الصلاه – حي علي الفلاح – قد قامت الصلاه 2 بار – الله اكبر 2 بار – لا اله الا الله ) بوده اما فرستادن صلوات قبل از اقامه مانند اين است كه شخصي قبل از اداي نماز و يا شروع به هر عبادت ديگري بر رسول الله (ص) صلوات بفرستد و يا حتي سخنان عادي بگويد، كه هيچ مسلمان عاقل و دانايي برحرام بودن آن فتوا نمي دهد و مستحسن بودن و نيكو بودن صلوات را انكاري نمي كند، چون گفتيم آيه ي صلوات امري عام است و هر زماني و يا مكاني را شامل مي شود مگر مواردي كه نهي مخصوصي بر آن وارد شده باشد مانند محل هاي نجس و غيره .

3- فرستادن صلوات بر رسول الله (ص) در تشهد اخير نماز و بنا بر نظر برخي فقهاي اهل سنت ( هر چهار مذهب) در هنگام نام بردن رسول الله (ص) واجب است و در بقيه ي زمانها و مكانها سنت است كه در برخي موارد سنت موكد است مانند صلوات مخصوص بعد از اذان و يا هنگام دعا (قيل و وسط و بعد از دعا ) و در برخي موارد سنت غير مؤكد است و در محلها و يا زمانهايي كه مكان نجاست و ... است حرام است .

4- گروهي از اهل بدعت مانند وهابي ها و سلفي ها كه اساسا با محبت رسول الله (ص) مخالف و معارضند مي گويند كه فرستادن صلوات قبل از اقامه بدعت است چون در عهد رسول الله نبوده است و بعدها آن را به اقامه اضافه نموده اند. براي پاسخ به اين سوال بايد گفته شود بدعت داراي دو مفهوم است: مفهوم لغوي و مفهوم شرعي . كه در مفهوم لغوي هر چيزي كه در زمان رسول الله (ص) نبوده را بايد بدعت دانست مانند بسياري از مواردي كه بعدها بوجد آمد مثلا نقطه وحركت واعراب گذاري قرآن و تدوين علوم مختلف اسلامي و ايجاد مدارس علوم ديني و در عصر حاضر نيز به عنوان نمونه بايد ثبت قران در كاست و سي دي و ... را جزء بدعت شمرد و آنها را حرام دانست چون در عهد رسول الله نبوده اند كه اين برداشت از بدعت اساسا منش و تفكر افراد جاهل مي باشد . اما بدعت از نظر شرعي است كه مورد مذمت حديث و شريعت بوده ،هر چيز نو ظهوري است كه مخالفت صريح با نص قران و يا فرمايش رسول الله (ص) و يا اجماع امت داشته باشد .كه فرستادن صلوات بر حضرت اساسا مخالفتي با نص صريح نداشته بلكه پيروي واقعي از نص قرآن است .

5- در خاتمه براي بيشتر روشن شدن عقائد و نظر سلف صالح و علماي طراز اول مذهب حضرت امام شافعي در اين باره به نقل نظرات برخي از علماي محقق و رباني گذشته مي پردازيم:

أ‌- (كتاب فتوحات ربانيه شرح اذكار نوويه- ج2/112) كه اثر علامه سيد محمد علان الصديقي است و شرحي است بر كتاب اذكار امام نووي در حديث رسول الله (ص))):و همچنين سنت است هنگام اقامه نماز بر رسول الله صلوات فرستاده شود همچنانكه امام نووي در كتاب شرح الوسيط خود آن را بيان داشته و حتي در باره ي آن رساله اي تاليف نموده اند، همچنين عامري در كتاب بهجه المحافل در بيان محلهاي صلوات آن را بيان داشته و فرموده :و عند ما تشرع في الاقامه : يعني هنگام شروع نموده به اقامه سنت است صلوات فرستاده شود )) لازم به ذكر است كه امام نووي از علماي طراز اول اسلام است كه تاليفات بسيار مانند كتاب المجموع در فقه 12 جلدي – كتاب شرح صحيح مسلم – كتاب منهاج در فقه كه كتاب درسي طلبا علوم ديني است و ...

ب‌- (كتاب مغني المحتاج شرح منهاج اثر امام خطيب شربيني – ج4/273) :((سنت است هنگام ذبح كردن حيوان و شروع به آن بر رسول الله صلوات فرستاد چرا كه ذبح عملي است كه در آن ذكر خداوند جائز است و هر جايي كه ذكر خداوند در آن مشروع باشد ذكر نبي نيز جائز است مانند شروع اقامه نماز)) .

ت‌- (كتاب اعانه الطالبين اثر امام سيد ابوبكر سيد بكري – ج1/234 ) كه از مهمترين كتب فقهي مذهب شافعي است : سنت است قبل از اقامه صلوات فرستاد همچنانكه نووي فرموده و شيخ ما يعني ابن زياد (از فقهاي شافعي)بر آن اعتماد نموده است .

ث‌- (كتاب جواهر الفتواي اثر علامه عبدالكريم مدرس ج1 /100): (( و سنت است قبل از اقامه صلوات همچنانكه گروه كثيري از علماي رباني فرموده اند .)).

ج‌- (كتاب شرح منهج اثرامام قاضي زكرياي انصاري ج1/310) كه امام انصاري از بزرگترين علماي اسلام و كتاب وي از مهمترين مراجع فقه شافعي است )): اما صلوات پيش از اقامه سنت است و از شيخ ما شوبري (از فقهاي شافعي) اين موضوع پرسيده شد اشان فرمودند سنت است و من اين موضوع را از جماعت كثيري از علماي دين شنيدم )).

ح‌- (كتاب ارشاد الانام اثر علامه عبدالكريم مدرس ج1/67): (( و صلوات پيش از اقامه سنت است بر اساس آنچه كه در كتب مورد اعتماد آمده و از جمله ي آنها كتاب (حاشية الجمل علي الفتح الوهاب) است و همچنين بنا به دلايل زير :اولا صلوات بر رسول از طرف حق تعالي امر شده و امر مربوط خاص به زمان و يا مكاني نيست. ثانيا امر به صلوات در قرآن براي وجوب است در محلهاي واجب و رد بقيه ي موارد بر حالت سنت بودن باقي مي ماند و در باب تطوع و امور مستحب باقي قرار مي گيرد كه بابي وسيع از رحمت حق تعالي است .ثالثا آنچه بدعت ناميده اند نشانه جهل آنها است چرا كه بدعتمذكور لغوي است و آنچه در شريعت نهي شده بدعت اصطلاحي است نه لغوي و آن هر چيزتازه و مخالف شرع مي باشد.

خ‌- در خاتمه بايد گفته شود صلوات بر رسول دعا براي حضرت ايشان استكه جز افراد نا آگاه و معارض رسول الله كسي با آن مخالفت نمي كند .

فضائل نصف شعبان

amjademam — Fri, 15 Aug 2008 21:00:18 GMT

فضائل

عبادت در نیمه ی شعبان

تحقیق و گردآوری : امجد امام

××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین و الصلاه و السلام علی رسوله الامین و علی آله واصحابه و اتباعه الی یوم الدین.

همانگونه که می دانیم در کلام الله مجید و همچنین در احادیث روایت شده از حضرت رسول (ص) ، ذکرحق تعالی ،دارای اهمیت فوق العاده ای می باشد بطوریکه قرآن کریم مایه ی آرامش دلها در دنیا و سعادت ابدی را منوط به ارتباط بندگان با ذات احدیت خدا قرار داده است . حد اقل وسیله ی ارتباطی با الله تعالی نمازهای واجب پنجگانه و بقیه ی وا جبات عبادتی بوده و نوافل و سنتها و اذکار و تحصیل علوم و معارف دینی، حکم تکمیل کننده در کسب فضائل را دارا می باشند.

از طرف دیگر اوقات و حتی اماکنی وجود دارند که ذکر حق تعالی در آنها تاثیرات و فضل بیشتری دارد .یکی از این اوقات شب نصف شعبان است که در مورد فضائل یاد و ذکر باری تعالی در این شب احادیثی از حضرت (ص) روایت شده که این رساله ، تحقیقی است پیرامون فضایل شب نصف شعبان و اهمیت ذکر خداوند منان در این شب که مطالب جمع آوری شده بر اساس منابع معتبر فقهی و حدیثی و تفاسیر اهل سنت وجماعت می باشد ، امید است این نوشتار قدمی باشد در جهت احیای سنن مصطفوی و باعث رضای پررودگار (آمین )

یاد آوری 1 :

بنا به نظر جمهور علما ی اهل سنت و جماعت عمل کردن به احادیث ضعیف در کسب فضائل اعمال ، جائز بوده و باعث تقرب به درگاه باری تعالی خواهد بود ، لذا برخی از احادیث این رساله که در طبقه ی احادیث ضعیف قرار دارد به این علت مورد استناد قرار گرفته که عبادت در ایام بخصوصی از سال "همچون نیمه ی شعبان" در زمره ی فضائل اعمال و ترغیب و ترهیب [1] می باشد .

یاد آوری 2 :

با توجه به احادیث روایت شده از حضرت (ص) سراسر ماه شعبان دارای اهمیت ویژه ای برای عبادت است خصوصا اینکه بدنبال آن ماه رمضان می آید که جهت پرهیز از اطاله ی سخن تنها به بررسی فضائل نصف شعبان می پردازیم .

فضائل ذکر در کلام پروردگار

اگر به سیاق آیاتی از قرآن که در باب ذکر خدا آمده نگاهی بیفکنیم گاه می بینیم که بندگان بر یاد خدا مامور و فرا خوانده می شوند :(( یا ایها الذین آمنوا اذکروا الله ذکر ا کثیرا و سبحوه بکره و اصیلا :ای ایمان داران خدا را بسیار یاد کنید و او را بامداد وشامگاه تسبیح نمائید))

و گاه فراموشی خدا و عدم ذکر و یاد او را بر ما یاد آور می شود که نتایجی چون نزدیک شدن شیطان به انسان ، خود فراموشی ، زندگانی ناگوار ، نابینا شدن روز قیامت و ... را در پی دارد :

(( ومن یعش عن ذکر الرحمن نقیض له شیطانا فهو له قرین: و هر کس از یاد خدای رحمان روی بگرداند شیطانی برایش قرار می دهیم که قرین وی است . )) و در جایی دیگر می فرماید ((و من اعرض عن ذکری فان له معیشه ضنکا و یحشر یوم القیامه اعمی : و هر آنکس که از یاد من دوری بجوید پس برای او زندگانی ناکواری خواهد بود و روز قیامت نابینا برانگیخته می شود )) ((و لا تکونوا کالذین نسوا الله فانساهم انفسهم :و همچون کسانی نباشید که خدا را فراموش کرده اند تا خداوند آنها را از یاد خودشان برده است )) ((الا بذکر الله تطمئئ القلوب: آگاه باشید، که دلها به یاد خدا آرام می گیرد. ))

اگر یاد و ذکر حق به فراموشی سپرده شود "همانگونه که امروزه همه دچار آن هستیم" وعده ی قرآن در موردمان به حقیقت می پیوندد ، وعده ای که نتایج آن را در لحظه لحظه ی زندگانی می بینیم اما عبرت نمی و در حالی که پروردگارمان همواره با ما است، ما از او و یاد و ذکر او غافلیم. وقت آن رسیده که به دامان کتاب مقدس الهی و سنت رسول گرامی برگردیم و از چشمه سارهای توحید و محبت و صفای حقیقی "که همانا بندگی الله است"دلهای زنگار گرفته وسیاه شده مان را صفایی دهیم و آرامشی بر قلب و روحمان ارزانی داریم ،قرآن می فرماید((الم یأن للذین آمنوا أن تخشع قلوبهم لذکر الله :آیا آنان را که مومنانند وقت آن فرا نرسید که دلهایشان به ذکر خدا خاشع شود ))

نیمه ی شعبان در احادیث نبوی

اگر چه برخی از مفسران آیات 3 و 4سوره ی دخان یعنی ((انا انزلناه فی لیله مبارکه انا کنا منذرین ¯ فیها یفرق کل امر حکیم:ما فرو فرستادیم این کتاب را در شبی مبارک،همانا ما بیم دهنده ی بندگانیم¯درین شب حکم کنند ( بنهند برجای خویش) هر امر استوار را )) را در مورد شب نصف شعبان دانسته اند اما آنگونه که امام قرطبی [2] و بقیه ی مفسران در تفسیر این آیات می فرمایند نظر صحیح این است که آیات مزبور در مورد شب لیله القدر بوده و آنچه که در باره ی شب نصف شعبان وارد شده همه برگرفته از احادیث حضرت (ص) می باشد که در ادامه به معرفی آنها خواهیم پرداخت:

حدیث 1 :

((اربع لیال کایامهن و ایامهن کلیالیهن یبر الله فیهن القسم و یعتق النسم و یعطی فیهن الخیر الجذیل : لیله القدر و صباحها ، لیله النصف من شعبان و صباحها ، لیله عرفه و صباحها و لیله الجمعه و صباحها))(( التاج لجامع الاصول ج2 / 92))

ترجمه : امام ابو نعیم این حدیث رابه سند صحیح روایت نموده که حضرت (ص) فرمودند : (فضل عبادت در) چهار شب همچون روزهایشان بوده و روزهایشان نیز چون شب هایشان می باشند و خدواند در این شب و روزها ، قسم را برآورده می کند و بندگان را (از سزای اعمال ) آزاد می نماید و اجر و پاداشی شایسته (به بندگان) عطا می کند و آنها شب و روزِ قدر و نصف شعبان و عرفه و جمعه می باشند .))

نکته : در این باب احادیث دیگری در فضائل روزها و شب های یاد شده وجود دارد که امام بیهقی آنها را در کتابی به نام فضائل الاوقات گرد آوری نموده است .

حدیث2 :

((أتانی جبرئیل علیه السلام فقال :هذه لیله النصف من شعبان و لله فیها عتقاء من النار بعدد شعور غنم کلب و لا ینظر الله فیها الی مشرک و لا شاحن و لا الی قاطع رحم و لا الی مسبل و لا الی عاق لوالدیه و لا الی مدمن خمر )) ((الترغیب و الترهیب ج2/118))

ترجمه: امام بیهقی حدیثی را روایت نموده که حضرت ام المومنین عائشه ی صدیقه فرمود که رسول الله (ص) فرمودند : جبرئیل امین نزدم آمد و گفت امشب شب نصف شعبان است و خداوند بندگانی به عدد موی گوسفندان طایفه ی کلب را از آتش آزاد می نماید و پروردگار در این شب به "مشرک و شاحن (کسی که میان مسلمانان اختلاف می اندازد ) و قطع کننده ی صله ی رحم و متکبر و کسی که پدر و مادرش را عاق کند و همچنین به کسی که دائم الخمر(همیشه مست)است " نظر رحمت نخواهد انداخت.

توضیح : آزاد شدن بندگان از آتش به معنی بخشودگی و عفو آنها از طرف باری تعالی است و منظور از عدد موی گوسفندان طایفه ی کلب نشان دادن کثرت بخشوده شدگان است است . همچنین این حدیث دال بر این است که در شب نصف شعبان پروردگار نظر رحمت خود را بر بندگان خواهد انداخت و جز افرادی که در حدیث ذکر شده ،همه مشمول این رحمت خواهند شد .

حدیث 3:

((ان الله عزوجل ینزل لیله النصف من شعبان الی سماءالدنیا فیغفر لاکثر من عدد شعور غنم کلب ))((تفسیر قرطبی ج16/127))

ترجمه : این حدیث را امام ابن ماجه و ترمذی و امام احمد بن حنبل روایت نموده اند که حضرت عایشه (رض) فرمود : رسول الله(ص) فرمودند : همانا خداوند الله تعالی عزو جل در شب نصف شعبان نظر رحمت خود را بر آسمان دنیا می اندازد و بندگانی بیش از عدد موی گوسفندان طایفه ی کلب را می بخشد .

حدیث 4 :

))اذا کانت لیله النصف من شعبان فقوموا لیلتها و صوموا یومها فان الله تبارک و تعالی ینزل لغروب الشمس الی سماءالدنیا فیقول الا من مستغفر فاغفر له ، الا من مسترزق فارزقه ، الا من مبتلی فاعافیه ، الا کذ ا و الا کذا حتی یطلع الفجر )) ((تفسیر قرطبی ج16/127 و التاج لجامع الاصول ج2/ 93 ))

ترجمه : امام ابن ماجه راویت نموده که حضرت علی (رض) از رسول الله روایت نموده که فرمودند:هرگاه شب نصف شعبان آمد شبش را (با عبادت پروردگار) به پا دارید و روزش را روزه بگیرید همانا که با غروب خورشیدِ شب نصف شعبان حق تعالی با نظر رحمت خود به آسمان دنیا نگریسته و می فرماید : آیا نیست طلب بخشش کننده ای تا او را ببخشایم ،آیا نیست طلب کننده ی روزی ، تا او را رزق دهم ، آیا نیست بیمار و مبتلایی تا او را عافیت دهم و همچنین ... تا طلوع صبح ، (این مرحمت خدا ادامه دارد.)

حدیث 5 :

((قام رسول الله (ص) من الیل فصلی فاطال السجود حتی ظننت أنه قد قبض ... یقول فی سجوده : آعوذ بعفوک من عقابک و أعوذ برضاک من سخطک و أعوذ بک منک الیک لا احصی ثناء علیک أنت کما أثنیت علی نفسک .... فقال أتدرین أی لیله ؟ قلت و الله اعلم و رسوله . قال هذه لیله النصف من شعبان ان الله یطلع علی عباده فی لیله النصف من شعبان فیغفر للمستغفرین و یرحم للمسترحمین ...)) ((الترغیب و الترهیب ج2/119))

ترجمه : امام بیهقی حدیثی را از حضرت عائشه روایت نموده که در بخشی از آن آمده که : رسول الله (ص) درشب قیام نمود و به نماز ایستاد و سجده ی نمازشان آنچنان طولانی گشت که گمان بردم رسول الله قبض روح گشته ... و درهنگام سجود شنیدم که می فرمود : پروردگارا پناه می برم به عفو تو از عقاب تو و پناه می برم به رضای تو از ناخشنودی تو و از تو به تو پناه می برم و به سوی تو می آیم کسی ثنای تو را آنچنانکه شایسته است نگفته و تو آنچنانی که خود ثنا گفته ای ... پس رسول الله (ص) فرمود ای عائشه می دانی امشب چه شبی است ؟ عرض کردم خدا و رسول خدا آگاهند سپس رسول الله (ص) فرمودند امشب نصف شعبان است و همانا خداوند در این شب بر بندگان خویش ( نظر رحمت خود ) را می افکند و استغفار کنندگان را می بخشد و جویندگان رحمت خدا را مشمول رحمت خود قرار می دهد...))

نکاتی از احادیث یاد شده :

v قیام شب نصف شعبان با عبادت پروردگار همچون نماز و قرائت قرآن و ذکر باری تعالی و ...

v روزه ی روز نصف شعبان

v توبه و استغفار ا ز گناهان و درخواست بخشش و رزق و طلب عافیت از گرفتاریها و ناملایمات و ...

بنابراین ادای نماز قضا و یا سنت و اذکار و تسبیحات در این شب نه تنها بدعت نبوده بلکه از مستحبات اند .

پاسخ چند سوال

سوال : 1- آیا حلقات ذکر دسته جمعی در شب نصف شعبان بدعت و نارواست یا خیر؟

2- آیا تلاوت قرآن وخواندن سوره های بخصوصی چون سوره ی (یس) به صورت فردی یا گروهی در مساجد یا خانه ها در شب نصف شعبان صحیح است ؟

3- آیا اینکه یکی از حاضرین در مجالس دعا نموده و دیگران (آمین) می گویند صحیح است یا خیر ؟

برای پاسخ به پرسش های فوق نظر خوانندگان گرامی را به احادیث زیرجلب می کنیم :

1- ((عن ابی هریره (رض) قال قال رسول الله (ص) :ما اجتمع قوم فی بیت من بیوت الله یتلون کتاب الله و یتدارسونه الا نزلت علیهم السکینه و غشیتهم الرحمه و حفتهم الملائکه و ذکرهم الله فیمن عنده)) (رواه مسلم )

ترجمه : امام مسلم روایت نموده که حضرت ابوهریره از حضرت رسول (ص) روایت نموده که فرمودند :هر گروهی که در خانه ای از خانه های خدا جمع شوند و کتاب خدا را تلاوت نموده و آن را تعلیم و تعلم نمایند ،بر آنها آرامش نازل گشته و رحمت خدا آنها را فرا می گیرد و فرشتگان دور و بر آنان را می گیرند و پروردگار در بین مقربین درگاهش ، آنها را یاد می کند . ((ریاض الصالحین ))

2- ((عن ابی هریره (رض) عن رسول الله (ص) :من قرأ یس فی یوم و لیله ابتغاء وجه الله غفر له)) :

ترجمه: امام مالک و ابن حبان و ابن السنی و طبرانی روایت نموده اند از حضرت ابو هریره که رسول الله (ص) فرمودند : هر کس در شبانه روز ،سوره ی (یس) را به خاطر رضای خدا بخواند بخشوده خواهد شد. ((اذکار امام نووی ج3/277))

3- امام طبرانی و همچنین حافظ هیثمی روایت نموده اند که )): ان حبیب بن مسلمه الفهری و هو مستجاب الدعاء:سمعت رسول الله (ص) یقول لا یجتمع ملأ فیدعو بعضهم و یومن سائرهم الا اجابهم الله )) یعنی : حبیب بن مسلمه الفهری که مستجاب الدعوه بوده فرمود که :از رسول الله (ص) شنیدم که می فرمود : هر جماعتی که جمع شده و بعضی از آنها دعا نموده و دیگران (آمین) بگویند ، خداوند دعای انها را اجابت می نماید . ((مجمع الزوائد حافظ هیثمی ج5/170))

حافظ هیثمی در باره ی این حدیث می فرماید: ))تمام راوایان این حدیث صحیح اند به غیر از ابن لهیعه و او (حسن الحدیث) است)) .

با توجه به احادیث مزبور که همه علاوه بر (صحیح ) و یا (حسن ) بودن در زمره ی فضائل اعمال است بنا براین در پاسخ به پرسشهای فوق باید گفت نه تنها تلاوت قرآن و ذکر و دعای دسته جمعی در شبی همچون نصف شعبان ، بدعت نیست بلکه در زمره ی فضائل اعمال بوده و مستحب می باشند .

سوال :آیا نماز بخصوصی با شرایط ویژه در شب نصف شعبان در احادیث وارد شده یا خیر ؟ در پاسخ این سوال باید گفت در هیچ یک از کتابهای معتبر فقهی و یا حدیث روایت و یا اثری در این زمینه وجود ندارد. شیخ عبد الحی محمد عبد الحکیم الکنوی در کتاب ((آلاثار المروفعه فی الاخبار الموضوعه)) در این باره می نویسد: آنچه در باب نمازهای بخصوص دشب نصف شعبان روایت شده به اتفاق علمای حدیث شناس قابل اعتماد حتی در حد احادیث ضعیف نیز نمی باشد اما در باب فضل عبادت در این شب احادیثی وارد شده که دلالت دارند بر اینکه رسول الله (ص) در این شب بسیار عبادت نموده و عبادات او شامل دعا و نماز سنت و تلاوت قرآن و... می شده است .

سلف صالحین و شبهایی چون نصف شعبان :

در خاتمه باید گفته شود سلف صالح ما علاوه بر اینکه همواره در انجام اوامر الهی و پرهیز از نواهی و ادای سنن نبوی همواره از هم گوی سبقت می ربودند ، در ایام بخصوصی همچون ماه رمضان ، شب قدر ، شبهای عیدین ، شب و روز جمعه و ... از رحمت واسعه ی الهی بهره ها برده و به احیای سنن مصطفوی می پرداختند و در شبی چون نصف شعبان با حضور در مساجد به ادای نماز و یا تلاوت قرآن واذکار و تعلیم و تعلم قرآن و حدیث و فقه و ... مشغول می شدند ،امید است ما نیز با تأسی به رفتار سلف صالح ، به احیای سنن رسول الله بپردازیم . در خاتمه اشاره می شود که بزرگان طریقه ی مبارکه ی نقشبندیه خصوصا مشایخ بیاره ی شریفه که پزشک دردها و بیماریهای ظاهری و باطنی بوده اند با مراجعه به داروخانه ی قران و سنت داروهای خصوصی و عمومی زیادی برای مسلمانان تجویز نموده اند که به عنوان نمونه و به مناسبت شب نصف شعبان به دعا و دستور مخصوص این شب که از گذشته در خانقاه بیاره طویله خوانده شده اشاره می شود دعایی که در زیر می آید دعایی است که حضرت شاه محمد علاء الدین والد حضرت پیر کبیر شاه محمد عثمان سراج الدین دستور فرموده اند و طریقه ی خواندن آن چه به صورت جمعی و چه به صورت فردی به صورت زیر است :

1 - ذکر ((اللهم صل علی سیدنا محمد و علی آله و صحبه و سلم )) 3 بار

2- خواندن سوره مبارکه ی ((یس)) 3 بار

3- خواندن دعای ذیل پس از خواندن هر بار سوره ی‌((یس))

در ضمن قرآئت سوره یس و دعای مزبور در مرتبه ی اول به نیت سلامتی دینی و دنیایی عمر خود و خانواده و در مرتبه ی دوم به نیت رزق و روزی حلال و در مرتبه ی سوم به نیت دفع بلا خوانده شود . و در هنگام خواندن قران و دعا ، قطع و صحبت نشود .

دعای شب نصف شعبان مأثور از حضرت شیخ محمد علاءالدین نقشبندی

بسم الله الرحمن الرحیم

َاللهُمَ یا اللهُ یا الله یا حیُّ یا قیومُ یا غفورُ یا تواب ُ یا هادی ،یا فتاحُ یا رزاقُ یا واسعُ یا مُعْطِی یا مُعینُ یا شَکورُ یا باسِطُ یا مُبْدِی یا وهّابُ یا مَتینُ یا حافِظُ یا وِلِیّ یا کافی یا حَسیبُ یا حلیمُ یا صبُورُ یا ارحمَ الراحمین .

یا ذا الْمنِِّ و لا یُمَنُّ علُیْهِ یا ذَا الفَضْلِِ وَ الاِحْسانِِ یا ذُا الْجَلالِِ و َالاِکرامِ و یا ذا الطَّوْلِ و الاِنعامِ یا ظهیرَ الّلاجینَ و یا جارَ المُسْتَجِرینَ یا أمانَ الخائِفینَ ،یا مَنْ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ تَمْحُو فیها ما تَشاءُ و تُثْبِتُ فیها ما تشاءُ لَِمَنْ تشاءُ یا مَنْ لا اله الاّ أنْتَ و بِحَقِّ جَلالِکَ و بَهائِکَ و سُلْطانِکَ و بِحَقِّ اسْمِکَ العظیمَ الاَعْظمِ و بِسِرِّ العَرشِ و اللَّوحِ و القَلمِ و بِسرِّ مَحبَتِکَ فی نبیکَ المُحتَرَمِ المُکَرَّمِ و بِسرِ سرِّکَ و بِعِزِّ عِزَتِکَ و بِحَقِّ اسمائِکَ الْحُسنی و آیاتکَ العُظمی و بالتَّجلیِ فی لَیلةِ النِّصفِ مِنْ شعبانَ المُکرَّمِ صلِّ علی سیدنا و مولانا و شفیعنا مُحمدٍ رسولکَ و نبیکَ الاَکرمِ عددَ ما فی علمک َصلاةً کاملةً دائمةً تکتَبُنا بِها عِندکَ فی هذهِ الیلةِ المبارَکةِ الَّتی فیها یُفْرَقُ کُلُّ اَمْرٍ حَکیمٍ و یُبْرَم مَغفوراً مسعوداً مُعمَّراً مَحفوظاً مَرزوقاً مُوفَّقاً لِلاَعْمالِ الصّالِحات و الاَذْکارِ و الطّاعاتِ و الخَیْراتِ و الحَسَناتِ و مُسْتَغنِیاً بِفَضْلِکّ عنْ منْ ِسواکَ و صَلِّ اللهُمَّ علی سیدنا محمد بِعَددِِ کلِّ معلومٍ لََکَ صلاةً تَکتُبُنا بِها عِنْدَکَ فی امِّ الکِتابِ فی هذه الَّیْلةِ المبارکةِ منَ السُّعداءِ و الصّالحینَ و التّائبینَ و تَرْزُقنا بِها فی الدّاَریْنِ ایماناً کاملاً و کمالَ الیقین. و تکشِفُ بها عنّا البلاءَ و الآفاتِ و العاهاتِ الواردةَ بارادَتِکَ فی هذهِ السَّنَةِ انتَ قریبٌ مجیبٌ الدعوات بِجاهِ مولانا و سیدنا حبیبکَ محمد افضلِ البشرِ و المخلوقاتِ و ما ذلک علی الله بعزیزٍ و لا حول و لا قوة الا باللهِ العلی العظیم و حسبنا اللهُ و نِعمَ الوکیلِ ،نعمَ المولی و نعمَ النَّصیرِ و صلی الله علی سیدنا محمد فی کلِّ لَمْحَةٍ و نَفَسٍ عدد ما فی علمکَ و علی آله و صحبه و سلم الی یومِ الحشرِ و القرارِِِ و آخرُ دَعوانا اَنِ الحَمْدُ للهِ رَّبِّ العالمینَ .

رسشی مبنی بر اینکه آیا تجمع برخی از مسلمانان در شب نیمه ی شعبان در مساجد و تلاوت قرآن و دعا و فرستادن صلوات بر رسول اکرم(ص) و ... جزء امور بدعی شمرده شده و یا اساسی در سنن رسول الله (ص) و سلف صالح دارد ؟

-[1]ترغیب به معنی تشویق به کسب فضائل و ترهیب به معنی ترساندن از انجام برخی امور است.

2 – تفسیر قرطبی ج 16

amjademam — Wed, 02 Jul 2008 21:37:18 GMT

نوشتار حاضر اثر دوستمان آقای سوران سلامی است و پژوهشی کوتاه است در باره ی زندگانی و اثار چند از مشاهیر علمی و عرفانی بانه ی کردستان

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تذکره ی بزرگوارانی از عالمان شهر بانه

نوشته ی سوران سلامی

***************************************************

۱-مرحوم حاج ملا محمد شيخ الاسلام بانه :

فرزند ملا محمود ابن المدرّس ونوه ي
حاج ملا عبدالسّلام مشهوربه حاج ماموستاي بانه مي باشد ، يكي از نوابغ علم وعرفان واز بزرگان معنويّت واعاظم علماي كردستان ومفاخرعصرخود بوده دربيست وهفتم ذي حجه سال 1306هجري قمري درشهرستان بانه از خانواده اي علمي وروحاني واز سادات پيرخضري ديده به جهان گشود مبادي علوم عربي وديني را درمحضر جدّش تحصيل نمود وبعد از فوت ايشان جهت استفاضه وكسب مدارج علمي راهي سليمانيّه شده و درحلقه ي تدريس اساتيدي همچون ماموستاشيخ عمرابن القره داغي وماموستا ملا حسين پسكندي وماموستا ملا رحيم چُرستاني تلمّذ نمود و علوم بلاغه ، منطق ، كلام ، فقه ، اصول الفقه وحديث وتفسير رايادگرفت تا درتمامي علوم معقول ومنقول وغيره حقيقتاً به درجه ي رفيع استادي رسيد ، در اواخر تحصيل به منظورفراگيري علوم حكمت وفلسفه به قريه ي بياره شريفه نزد ماموستا ملا عبدالقادر
كاني كبودي رفته وبه تحصيل آنهااشتغال ورزيد ودر محضر وي درسال 1334هجري قمري بأخذ اجازه نامه علمي وإفتا وتدريس مفتخر ونائل گرديد سپس به بانه مراجعت نمود ودرمسجد ومدرسه ي علميّه اجدادي خويش مسجد حاج ماموستا (شيخ الاسلام بانه ) به امامت وتدريس ووعظ وارشاد ديني پرداخت . اين عالم بزرگوار در انتها درجه ي زكاوت وفصاحت وكياست وسياست وشهامت بود ودرعلم وعمل وفضيلت جايگاه خاصّي داشت ،
درميان اقشارمردم بسياربا نفوذ وحامي ومدافع حقوق آنها و مورد توجّه واحترام علماء ومشايخ وبيگزاده هاي كردستان وافسران وصاحب منصبان وقت بود ، خاصتاً باحضرات
شيخ نجم الدين وشيخ علاءالدين بياره وحاج شيخ عارف سقز وشيخ جلال الدين نقشبندي و
حاج سيّد عبدالله افندي نهريّه وشيخ محمود مَلِكْ وملا مصطفي بارزاني وشيخ محمدامين بيژو ارتباط وعلاقه ومحبت واخوّت زيادي داشت .

حاج شيخ الاسلام بانه مسبّب وبنيانگذارنخستين مدرسه دربانه بود با سعي وتلاش فراوان ومكاتبات عديده عاقبت توانست براي اوّلين بارمدرسه را به بانه بياورد ابتدا براي جلب مردم به مدرسه وفراگيري علم ودانش دوسال مديريّت آنرا بعهده گرفت ودركنارآن نيزتدريس
مي نمود بعد از سروسامان دادن ورونق بخشيدن به مدرسه آنرا به يكي ازمعلّمين زير دست خود سپرد . سرانجام اين عالم ربّاني بعداز هشتاد ودو سال عُمربا عزّت وافتخاروخدمت به جامعه ي اسلامي و ملّت بانه درسال 1388 هجري قمري برابر با 30/3/1347هجري شمسي درشهرستان بانه به نداي حق لبيك وروح پر فتوحش در آشيان جنان جاي گرفت ودرمقبرستان بانهكؤن مدفون مي باشد .

۲-مرحوم ملا يحيي سلامي :

فرزند ملا محمود ابن المدرّس ونوه ي حاج ملاعبدالسلام بانه
مي باشد وي ازعلماي نامي ونوابغ علم وادب واز مدرّسين عاليقدر كردستان بود در
خانواده اي علمي وروحاني وسيادت سال 1273 شمسي دربانه متولّد شد مبادي علوم عربي ازقبيل صرف ونحو ومنطق رانزد برادرش حاج شيخ الاسلام بانه تحصيل نمود
وعلوم عاليّه رادرمحضراساتيدي همچون ماموستاشيخ عمرابن القره داغي وماموستا
شيخ عبدالكريم احمدبرِنة درسليمانيّه وماموستا ملا عبدالله ابن البرهاني درمهاباد
فرا گرفت ودرسايه ي هوش وزكاوت سرشار وتوجّه به الطاف اساتيدش بسرعت مراحل تحصيل راگذرانيد ودرحالي كه همه ي علوم وفنون زمان را بنحو اكمل باتمام رسانيد ودرعلوم معقول ومنقول به درجه ي استادي رسيد ازدست ماموستا ملاعبدالله ابن البرهاني وماموستا شيخ عمرابن القره داغي به أخذ اجازه نامه علمي وافتا وتدريس مفتخرگرديد سپس به شهربانه مراجعت نمود ودرمسجد ومدرسه علميّه اجداديش مسجدحاج ماموستا (شيخ الاسلام بانه ) به امامت وتدريس وارشاد وافتا اشتغال ورزيد . مدرسه علميّه وي در بانه ازچنان شهرت واعتباري برخورداربود كه طالبان علم ودانش از تمام مناطق كردستان به حلقه ي تدريسش مي آمدند وسطوح عاليّه تحصيل رادر محضرش مي گذرانيدند ، از تلاميذ وشاگردانش ميتوان حاج ملاحيدرفهيم اويهنگي وحاج ملاجلال الدين شيخ الاسلام وحاج ملاجسيم قباغكندي و
حاج ملاعبدالله محمدي سقز وملاسعيد ابن عباسي وملاسيّد سلام ربط وملاكامل ابن سردري مدرّس باشماغ تيلكو ودهها عالم ديگر را نام برد . وي علاوه برتبحّري كه در علوم داشت بسياراديب ومنشي وبرتمامي كتب علمي تحشيه وتعليقات مفيددارد ولي متأسفانه تأليفاتي كه از وي بجاي مانده بود دربه آتش كشيدن شهربانه سال 1323شمسي طعمه حريق شدند ، وي ازذوق و قريحه اي شاعرانه نيز برخوردار بود براي نمونه چند بيتي رابه زبان عربي درمدح شيخ محمود ملك (حفيد ) سروده به اين طريق :

يا مَنْ بِهِ الدَّهْرُ قَدْ يَزْهُو وَ يَفْـتَخِرُ عَلَي الدّهـورِ لِفَضْـلٍ فيهِ يَنْتَشِـرُ

أوْلاهُ مَـوْلاهُ مِنْ أ نْحـاءِ مَكْـرَمَهٍ باهَتْ وَ زانَتْ بِهِ اْلأزمـانُ وَاْلعُصُـرُ

بَدا فِي اسْمِهِ ميمانِ ميـمُ مَلاحَـهٍ وَ ثانيـهِما ميمٌ عَلي اْلمَجْـدِ تُحْمَلُ

وَ فِي دالِـهِ أ مْرانِ ديـنٌ وَدَ وْلَهٌ وَذلِكَ عَلَي اْلحُسّـادِ صَعْبٌ وَمُشْكِلُ

سرانجام اين علاّ مه ي نامي كردستان درسال 1321 شمسي درسن 48 سالگي بعداز سالهاخدمت به علم وفرهنگ و نشرحقايق ومعارف اسلامي درشهرستان بانه دارفاني را وداع وبه رحمت ايزدي پيوست ودرمقبرستان بانهكؤن مدفون مي باشد .

۳-مرحوم حاج ماموستا ملاجلال الدين شيخ الاسلام بانه :

فرزند حاج شيخ الاسلام واز احفاد
حاج ملاعبدالسلام بانه مي باشد وي ازفحول علماء ومدرّسين عالي مقام وازنوادگان اهل علم وطريقت وتصوّف كردستان بود كه نام وآوازه ي وي درعلم و ادب وعرفان هويداست از جَدّ والامقام پدري به حضرت پيرخضرشاهومنسوب وازجَدّ مادري به حضرت عبدالقادر گيلاني
مي رسد ، درشهرستان بانه سال 1300 شمسي درخانواده اي علمي ومذهبي ديده به جهان گشود ازهمان ابتداي كودكي زيرنظرتعليمات خاصه ي ابويشان به كسب علم وطي طريق عرفان پرداخت ، پس ازاتمام تحصيلات مدرسه اي مبادي علوم عربي ازقبيل صرف ونحو ومنطق را نزد عمويش ملايحيي فراگرفت سپس براي استفاضه وكسب مدارج علمي سالهادر محضروحلقه تدريس عالمان وعارفان عصرخود دركردستان ازجمله حضرت شيخ علاءالدين بياره وشيخ صالح حسيني واژه وماموستاملاعصام الدين شفيعي بوكان وماموستاملامحمد باقر بالك مريوان وماموستا ملا رسول ته لاني وماموستا ملاعبدالكريم مدرّس دربياره وماموستاشيخ نوري باباعلي مدرّس درسليمانيّه به تلمّذ نشست وپس ازطي نمودن مراحل عالي تحصيل وفراگيري علوم ودانشهاي عاليّه درسال 1330 شمسي ازطرف ماموستاشيخ نوري باباعلي بأخذ اجازه نامه علمي وافتا وتدريس نائل گرديد ودرطريقت وعرفان مُجاز حضرت شيخ علاءالدين نقشبندي شد ، سپس به ديارخويش مراجعت نمود ومدّت پنجاه وسه سال درمدرسه علميّه اجداديش مسجدحاج ماموستا (شيخ الاسلام بانه ) به تدريس علوم ونشرحقايق ومعارف اسلامي مبادرت نمود حوزه وحلقه ي تدريسش دارالعلوم وبيت الفضائل بود وازبزرگترين مراكزعلمي اسلامي كردستان بشمار مي رفت وازچنان اعتبار وآوازه اي برخورداربود كه طالبان علم ودانش ازنقاط دور ونزديك كردستان براي كسب علم وعرفان به حضورش مي شتافتند وصدها نفراز علما وفضلا ازهر كوي وبرزني درحلقه ي درسش زانوي تلمّذ برزمين مي نهادند ودرمحضرش به درجه ومقام افتا وتدريس نائل مي شدند ، وي برتمامي كتب علمي حاشيه وتعليقات مفيد دارد وچند تأليف وآثاري كه ازوي بجاي مانده مثل مولودنامه ومعراج نامه حضرت رسول اكرم صلي الله عليه وسلّم ورساله اي درعلم منطق ومناسك حج هنوز به زيورطبع نياراسته اند ، وي بسيارمتّقي ومتديّن ، داراي عزّت نفس ومناعت طبع وازمراجع مسلّم فتوا وتدريس بود ودرميان اقشارمردم ، با نفوذ ومحبوب وجايگاه خاصي داشت ، سرانجام اين ستاره پرفروغ آسمان علم وعرفان وادب آهنگ افول كرد وپس ازسالها تدريس مدام وارشاد وافتا وانتشارعلم و شريعت اسلامي وخدمت به مردم بانه درمؤرخ 19/4/1383شمسي اين جهان فاني راوداع وبه سراي باقي شتافت ودرمقبرستان سليمان بگ مدفون مي باشد ، فوت اين دانشمند كُرد موجب حزن واندوه جوامع علمي وملّت كردستان بالأخص اهالي بانه شد .

۴-مرحوم حاج ملا عمر سلامي:

فرزند ملامحمود ابن المدرّس ونوه ي حاج ملاعبدالسلام بانه مي باشد ازبزرگان وشخصيّتهاي ديني وعلمي شهرستان بانه بود ازخانواده اي علمي وسيادت درسال 1290 شمسي دربانه متولّد شد وعلوم صرف ونحو را نزد برادرش ملا يحيي تحصيل نمود سپس براي ادامه ي تحصيل به سليمانيّه رفته وعلوم بلاغه وفقه وتفسير را درخدمت ماموستا شيخ مصطفي
قره داغي تحصيل نمود وپس ازمراجعت به بانه در اداره فرهنگ اين شهرستان استخدام شد وبه مدّت بيست سال درمدارس بانه به تدريس علوم عربي وديني ومعارف اسلامي پرداخت وي در زمينه ي ادبيّات واشعارفارسي وعربي معلومات وسيعي داشت وجزء معلّمين واستادان پيش كسوت وممتاز بانه بود شاگردان وي وعاشقان علم وادب از فيوضات علمي واخلاقي او بهره واستفاده ميبردند ، سواي مقام علمي اديب ومنشي ودر نطق وبيان فصيح وبليغ بود تا پايان عمر به تدريس قرآن مجيد ونشرحقايق وعلوم اسلامي پرداخت ومورد توجّه واحترام علما ومشايخ وبزرگان ودوستداران اهل علم وقلم و اهالي بانه بود سر انجام درسال 1365 شمسي دار فاني را وداع و بديدارحق شتافت ودرمقبرستان سليمان بگ مدفون
مي باشد .

amjademam — Wed, 20 Feb 2008 13:58:18 GMT

صیقلی بر زنگار دلها ، از کلام بزرگان

1- دوصفت بهترین صفاتند : ایمان به خدا و نافع بودن برای مسلمانان و دوصفت بدترین صفاتند :شرک به خدا و مضر بودن برای مسلمانان . (حضرت رسول الله(ص))

2- اساس تمام خطاها و گناهان آدمی حب دنیا و منبع تمامی فتنه ها خودداری از پرداخت زکات است . (حضرت رسول الله(ص))

3- چهار جوهر در وجود آدمی است که به واسطه ی چهار چیز دیگر از بین می روند : عقل به واسطه ی خشم ، دین به واسطه ی حسد ، حیا به واسطه ی طمع ، عمل صالح به واسطه ی غیبت . (حضرت رسول الله(ص))

4- زمانی بر امتم خواهد آمد که پنج چیز را دوست داشته و پنج چیز دیگر را فراموش می کنند :دنیا را دوست و آخرت را فراموش می کنند ، زندگی را دوست و مرگ را فراموش می کنند ، خانه هایشان را دوست داشته و قبر را فراموش می کنند ، زن و فرزندانشان را دوست داشته و خدا را فراموش می کنند . (حضرت رسول الله(ص))

5- هر گاه زبان فاسد شد دلها بر آن می گریند و هر گاه قلبها نیز فاسد شد فرشتگان بر آن می گریند . (حضرت ابوبکر (رض))

6- معاشرت نیکو با مردم نصف عقل است ، درست پرسیدن سوال نصف علم است و درست اندیشیدن نصف زندگی است . (حضرت عمر (رض))

7- چهار چیز ظاهرشان سنت و باطن شان واجب : همنشینی صالحان سنت و اقتدا به آنها واجب ، تلاوت قرآن سنت و عمل به آن واجب ، زیارت قبور سنت و آماده شدن برای آن واجب ، عیادت مریض سنت و گرفتن وصیت آنان واجب. (حضرت عثمان (رض))

8- تلاش کن نزد خدا بهترین مردم باشی ونزد نفس خودت بدترین مردم و نزد مردم یکی از آنان . (حضرت علی(رض))

9- از بعضی از علما : کسی که معصیتی را انجام داده و می خندد بداند که روز قیامت در حالت گریه جزایش را خواهد دید .

10-از سفیان ثوری : هر معصیتی که ناشی از شهوت است امید بخشش آن می رود اما هر معصیتی که از سر کبر و غرور باشد امیدی به بخشش آن نیست .

11-دو کار بسیار ناپسندند : کفران و ناسپاسی خداوند و همنشینی و همراهی با نابخردان .

12-از سخنان علما: سه چیز برطرف کننده ی غم و اندوه اند : ذکر خداوند تبارک و تعالی ، ملاقات صالحان و اولیای الهی ، استماع سخنان علمای ربانی .

13- از ابراهیم نخعی : اسباب هلاکت سه چیزند :پر گویی ، پر خوری ، پر خوابی.

14- از برخی از علما : حفاظ مسلمان سه چیز است : مسجد ،ذکر خداوند ، قراءت قرآن

( منبع از 1 تا 14 کتاب الاستعداد الی یوم المعاد ، امام ابن حجر قسطلانی )

از حضرت مولانا خالد نقشبندی :

15- شیخ مشو ، ملا مشو ، این مشو ، آن مشو ، مسلمان شو ، مسلمانی کاری بس بزرگ است . ( یاد مردان ، ج1 / 198)

16- امانت و وصیت کلی این است : از تذکر مرگ و آخرت و منعم حقیقی غافل نشوید و تا می توانید از اتباع سنت سید المرسلین در ترقی باشید ...( یاد مردان 1/209)

17- هر که را بر فسق و معصیت بینی خود را از او بهتر ندانید ، ای بسا خرابیان اوباش که با کرامت از دنیا رفته اند و ای بسا ارباب علم و عرفان و حسب و نسب که مرشد وقت بوده و بی ایمان مرده اند، هر گاه مدار کار بر خاتمه باشد ، مجال عجب(خود برتر بینی) را بر خود گذاشتن از غایت ادباری(نادانی) است .( یاد مردان 1/ 214)

18- علم بی باطن وبال است و باطن بی شرع ضلال ،‌نعوذ بالله من الضلال و الوبال ...( یاد مردان 1/ 243)

از کلام حضرت شیخ سراج الدین اول:

19-معلوم باد که بنای هر طریق بر اتباع ( پیروی)سنت سنیه ی ( محمدیه) و اجتناب از بدعتها ی غیر مرضیه است ... حضرت امام ربانی مجدد الف ثانی می فرماید :که طریقت و حقیقت ، خادمان شریعت اند ...

20- اصل مطلب از طریقت ، متخلق گردانیدن ظاهر و باطن به اخلاق ظاهری و باطنی شریعت است ، و بس طالب هوی و هوس نباید بود و سعی کرد که دل همیشه منور به نور حضور باشد ...

21-طالب حق باید همه آن در صدد آن باشد که خود را از هیچ فردی از افراد عالم بهتر نداند بلکه خود را از خمر خوارگان فجار برتری ندهد ، نه به این معنی که ( العیاذ بالله=پناه بر خدا) خمر خوردن بد نیست ، بلکه بدین معنی که خاتمه ی کار آدمی مجهول است ، ای بسا رندان شرابخوار که در آخر کار دست انابت (توبه) به ندامت و استغفار زده و ای بسا زاهدان که ...

22-بنای این طریقه ی مبارکه ی نقشبندیه را بر پیروی سنن سنیه ی مصطفویه نهاده اند و مبتدعات و مخترعات را به هیچ وجهی بار نداده اند .... لهذا فقیر توصیه میکند که زنهار صد زنهار از جاده ی شریعت سر مویی انحراف روا ندارند و اتباع سنت (محمدی ) را عین سعادت دانند و خلاف آن را محض شقاوت شمرند ،

محال است سعدی که راه صفا توان رفت جز اندر پی مصطفی

از حضرت شیخ عمر ضیاءالدین :

23- تا دیده ی ارادت به سوی غیر است قول و فعل، موجب برکات تامه و خیر نخواهد شد ...( یاد مردان 2/ 226)

24- الهی ما را از خودی بستان و از دام علایق برهان و به فضل و کرم خود برسان که تا خود بار دوش خودیم هوش نداریم ...( یاد مردان 2/ 233)

ازحضرت شیخ نجم الدین:

25- زبان به دروغ و بهتان و دشنام و خلاف گفتن مستوجب آتش دوزخ مگردان و حفظ چشم و گوش از منهیات فراموش مکن و بغض و حسد را درباره ی عباد الله به دل خود راه مده که زیان کلی دارد.... ای فرزند در کسب کمال کوش که آدمی بی علم و فضل از حیوانات جدا نیست . ...( یاد مردان 2/ 306)

ازحضرت شیخ علاءالدین:

26- ...اما امروز، درون ما از عیوب انباشته ،ایمانمان به واسطه ی غفلت و فراموشی یاد خدا تاریک و محجوب گشته ، قلوبمان مغلوب طغیان نفس و بدیها گشته ،و مشغولیمان به گناه و معصیت حتی جسم ما را هم فاسد نموده است و آنچنان در صحرای گمراهی هلاک شده ایم که از انوار رحمت الهی محرومیم چنانکه در بین حرام وحلال تمیز نمی دهیم .( برگرفته از کتاب طب القلوب حضرت علاء الدین)

از حضرت شیخ عثمان سراج الدین ثانی:

27- اساس طریقت نقشبندیه، همان مشرب و روش صحابه ی کرام رسول الله (ص) است که اصل آن صدق و فرع آن اخلاص است ... (سراج القلوب صفحه ی 282).

نامه های آسمانی

amjademam — Tue, 12 Feb 2008 14:13:18 GMT

الرسائل

مجموعه ای از چند رساله ی حضرت شیخ محمد عثمان سراج الدین نقشبندی به مریدین و منسوبین طریقت نقشبندی

ترجمه و توضیح : امجد امام

نامه ی یکم :به تمامی دوستان و مریدین و منسوبین طریقت نقشبندی [1]

***********************************************************************

بسمه سبحانه و تعالی

مریدین و منسوبین و دوستان عزیز و گرامی ، خداوند تبارک و تعالی همه رامشمول عفو و عافیت خود گردانیده و حالمان را اصلاح نماید.

بر شما سلام می فرستم و قلبا دعاگویتان بوده و فراخی زندگیتان را خواستارم .اینجانب به حول و قوه ی الهی شما و خانواده هایتان را از دعای خیر فراموش ننموده ام . خداوند ما را برای کسب رضایت و محبتش موفق گرداند .

ای برادران اگر از منتسبین طریقت ما هستید، بر شما لازم است که به اصول طریقت علیه ی نقشبندیه و سیره ی صحیح مریدی که تطبیق اعمالتان با احکام شریعت حنیف و تزکیه و تصفیه می باشد ،مقید بوده و بر جوهره ی حقیقی طریقت نقشبندی منطبق شوید و آن (جوهره ی اصلی طریقت نقشبندیه) این است که دارای صفای قلب و حسن ظن و صبر و بردباری و نیکی اخلاق بوده و همواره شکر گزار نعمتهای خداوند باشید که همانا خداوند یاور صابران است و شکر گزاران را افزونی نعمت دهد .

حالت قلبی اهل تصوف (در برخورد با دیگر مسلمانان) این است که اگر مسلمانی تو را آزار رسانید عمل او را با تبسمی بپذیری و تو از او طلب بخشش نمایی و بگویی که حق با شماست ، من با تو مسامحه[2] نموده تو نیز با من از راه تسامح رفتار کن . چرا که نیکویی و تسامح با کسانی که با تو بدی نموده اند مطابق اوامر قرآن کریم لازم است اگر آیه ی(( خذ العفو وأمر بالعرف و اعرض عن الجاهلین – اعراف 199)) [3] را بنگری آنچه را می گویم تصدیق خواهی نمود . هنگامیکه این آیه ی شریفه نازل شد حضرت رسول (ص) از جبرئیل امین پرسیدند یا جبرئیل منظور از این چیست؟ و او در پاسخ فرمودند:یعنی صله ی رحم و دوستی نما با کسی که آنرا با تو قطع نموده و نیکویی کن با کسی که آنرا نسبت به تو تحریم نموده و کسی که در حق تو ظلم نموده را مورد عفو قرار ده[4] .

بنده برای مریدین طریقت این را می پسندم که اعتقاداتشان خالص و به دور از هر گونه شائبه باشد و همواره کوشا و کم سخن و روزه دار بوده و به یاد و ذکر خداپرداخته ، کم خوراک و ثابت قدم و شکر گزار نعمتهای حق تعالی باشند و بر ذکر و فکر و یاد مرگ و رابطه ی مرشد[5] محافظت و مداومت داشته باشند . (مریدین ) باید نمازها یشان را بر نیکوترین صورت و با رعایت تمام شرایط و ارکان و سنن ، همراه با خشوع و خضوع ادا نمایند، حق تعالی می فرماید (( قد افلح المومنون الذین هم فی صلاتهم خاشعون – مومنون 1و2 )) [6] . نمازهایتان را در اول وقت ادا نموده و تا جائیکه می توانید نماز را به صورت جماعت بخوانید چرا که نماز جماعت خصوصا در مساجد 27 درجه نسبت به نماز فردی اجر و برتری دارد .پس رعایت نمودن آداب شریعت همراه مبارزه با خواهشها و غرور و تکبر نفس، عبارت است از حقیقت اسلام . حق تعالی می فرمایند(( انک لن تخرق الارض و لن تبلغ الجبال طولا – اسراء 37))[7] .

فرزندانم : شما را وصیت می کنم به همنشینی با علماء واقعی دینی و صالحان و اینکه از غافلین نباشید ، الله تعالی می فرمایند (( فاعرض عن من تولی عن ذکرنا و لم یرد الا الحیوه الدنیا – نجم 29 ))[8]. خود را به همراهی کسانی ملزم کنید که صبح و شب پروردگارشان را می خوانند و عبادت می کنند و بدانید حقیقتا از طریقت استفاده ای نمی برید مگر به پیروی از شریعت مقدس و معرفت آیات قرآن کریم و احادیث و سنن رسول الله (ص) . هر طریقتی که بر میزان و ترازوی شریعت نباشد ، زندقه است ، حضرت قطب الاعظم عبد القادر گیلانی (قدس سره) می فرماید : هر امر باطنی که مخالف ظاهر شریعت باشد ، باطل است ، باطل است، باطل[9].

بر شما لازم است که محبت دیگر مسلمانان را داشته و با آنان با حسن ظن ، تعامل و رفتار نمایید ، رسول الله (ص) می فرمایند : (( وارد بهشت نمی شوید مگر اینکه ایمان بیاورید و ایمان نمی آورید مگر اینکه با همدیگر دوستی نمایید ، آیا شما را راهنمایی کنم به چیزی که اگر آنرا انجام دهید آنگاه یکدیگر را دوست خواهید داشت ؟ سلام کردن به یکدیگر را به آشکار و با صدای بلند افشا نمایید .))[10] و اگر مسلمانی را دیدید که مخالف اوامر و احکام شرعی رفتار نمود ،ابتدا با آرامی او را آگاه نموده و به او تذکر داده و اگر دوباره مخالف شریعت رفتار نموده و نصیحت شما را نپذیرفت ، در این حال جائز است از او دوری گزیده تا پشیمان شده و به مسیر صحیح باز گردد . بدانید که از وظایف مسلمان نسبت به هم کمک و یاری نمودن یکدیگر است و اینکه با همدیگر به مهربانی و احترام و ادب مجالست نموده و همیار و پشتیبان مادی و معنوی همدیگر باشند . از برادران مریضتان عیادت به عمل آورده و در رعایت حقوق یکدیگر و همچنین حقوق و عمران و آبادانی مساجد بکوشید خداوند تعالی می فرماید (( انما یعمر مساجد الله من آمن بالله و الیوم الاخر واقام الصلوه آتی الزکوه و لم یخش الا الله فعسی اولئک ان یکونو من المهتدین – توبه 18 )) [11] و عمران و آبادان نمودن مساجد تنها عبارت از بلند نمودن دیوارها و تزئینات مسجد نیست ،بلکه عمران واقعی مسجد عبارت است از کثرت نماز گزاران و ادای نماز به صورت جماعت و این آنچیزی است که خدواند تبارک و تعالی از ما طلبیده و رسول گرامی(ص) ما رابر آن بر انگیخته و تشویق نموده است تا از برکت اجتماع واحد بر یک هدف واحد ،همچون جماعت وجمعه وحج و نمازهای عیدین که غایت اتفاق و اتحادند ،بهره مند و مستفید شویم .

ای برادران :بر شما لازم است خود را از حیله و مکر و ترفند نفس بر حذر دارید تا شما را دچار عجب و خود برتر بینی ننماید . و واجب است تا اسباب غیبت نمودن همدیگر را ترک نمایید ، رحمت خدا بر کسی است که غیبت کردن را از نفس خود دور نماید . بدانید هر کس که انجام حرکت یا سخنی از وی سبب غیبت دیگران شود آن شخص هم در گناه غیبت کنندگان شریک است ،خداوند کریم در مذمت غیبت کنندگان می فرماید(( سماعون للکذب سماعون لقوم آخرین – مائده 41)) [12] . براستی که دشمنی و بغض و کینه و از هم پاشیدگی و تفرقه ی بسیاری به سبب این خصلت و بیماری ملعون و نا پسند ،در بین مسلمانان روی داده و پناه بر خدا غیبت کنندگان چنین می پندارند که کارشان همچون نوشیدن آب سهل و آسان است در حالی که غیبت نزد خداوند اززشت ترین منکرات است ،حق تعالی می فرماید (( یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوبا و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عند الله اتقیکم – حجرات- 13 ))[13]. آری در اجتناب و دوری نمودن و همراهی ننمودن با اهل بدعت و معصیت و غفلت و ظلم ، رحمت و عصمتی نهفته است که مطلوب شریعت و طریقت است و به وسیله ی این دوری گزیدن از مخالفان شریعت ،انعکاس شرارت و گناه آنها از انسان دور می شود ، حق تعالی می فرماید(( و لا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسکم النار – هود 113))[14] . و براستی امروزه اهل کفر و دشمنان دین و اهل بدعت با مسلمانان و ایمان داران محشور و مختلطند ،پناه می گیریم بر خدا تا ما را از شر ظلم و فتنه و گناه آنان ،خلاص نموده و به راه راست هدایت فرماید.

عزیزان : به شما وصیت می کنم از انکار اولیای صالحین دوری کنید ،همچنانکه شما را از غلو و افراط و زیاده روی در حق و مقام آنان ،باز می دارم یعنی به صورتی که انکار و یا غلو شما باعث خلل وارد شدن به اصول اعتقاداتتان و یا تباهی فرضی از واجبات دینیتان گردد [15]و البته این گونه کج اندیشیهای افراطی و تفریطی ( یعنی انکار و یا غلو در باره ی اولیا) در بین مردم بسیار دیده می شود .انکار اولیا،در واقع کوتاهی نمودن در رعایت مقام و حق آنها است و حسن ظن بیش از حد در باره ی آنها باعث زیاده روی و غلو درحق آنان می باشد .و شیطان لعین از طریق افراط و تفریط مکرو حیله ی زیادی را به کار می بندد حق تعالی می فرماید (( ان الشیطان لکم عدو فاتخذوه عدوا- فاطر6)) [16] .

شما راوصیت می کنم بر مشغول شدن به یاد و ذکر خدا و انجام ذکر قلبی[17] و احسان در عبادت او ،یعنی آنچنان خدا را عبادت نما ،مثل اینکه حق را مشاهده می کنی و اگر تو اورا مشاهده نمی کنی خداوند تو را می بیند و علم به این موضوع یعنی احسان در عبادت دانشی وجدانی و درونی است که اهل بدعت و کفر در این مورد با اهل ایمان و احسان شریک نمی باشند و این مرحله مخصوص ایمان داران واقعی است .[18]

به شما وصیت میکنم قلبا و جسما به باطن اهل معارف و سادات طریقت نقشبندیه متمسک شده و از ارواح آن بزرگواران استمداد و طلب ارشاد نمایید و در پایان یادآوری میکنم که تمام خواست من از دوستان و فرزندان و منتسبین به طریقت ، این است که فرمان خدا و رسول خدا و اولیای مرشد را استجابت نموده آنگاه که به کاری فرا می خوانند که شما را حیات طیبه و جاودانی می بخشد .و اینکه محبت و مهربانی و اتحاد و اتفاق را جایگزین تفرقه و کینه توزی و دشمنی ها نمائید و به اصلاح بین خود بپردازید چرا که فساد و تفرقه ی میان شما همانا قطع کننده و از بین برنده است به صورتی که دین شما را از بین می برد ،همچنانکه رسول خدا (ص) فرموده : (( برای مسلمان جائز نیست که برادر خود را بیش از 3 بار ترک نموده آنگونه که هنگام رسیدن به یکدیگر از هم اعراض نموده و دور شوند و بهترین این دونفر کسی است که در سلام کردن بر دیگری پیشی گیرد ))[19].

بار خدایا از تو میخواهم ما را برای کسب رضایت خودت خالص گردانی و با عفو و عافیت خودت از غیر خودت دورمان گردانی و با ما به فضل و رحم خود معامله کنی نه اینکه با عدل و دادت مجازتمان نمایی و بار خدایا بر شکر گذاری نعمتهایت و یادو ذکر خودت ما را کمک نما و ما را در سختی و فراخی و زندگی و مرگ و صحت و بیماری و سفر و حضر و ظاهر وباطن به خاطر دوستانت مدد فرما ، بار خدایا همانا من دین و دل و پایان کارم را به تو سپردم و خداوندا آنچه از نعمتت بر من و جمیع دوستان و مریدین و منسوبین مرحمت نمودی به اتمام برسان .آمین

[1] - اصل این نامه به زبان عربی است و منبع آن کتاب سراج القلوب می باشد.

[2] - تسامح به معنی آسان گیری و نرم خو یی در برخورد با دیگران است .

[3] - پس تو عفو نمودن را پیشه کن و به کارهای نیک امر نما و از جاهلان دوری گزین .

[4] - این حدیث را سفیان بن عیینه از شعبی روایت نموده است . تفسیر قرطبی ج7 345

[5] - رابطه : یکی از مهم ترین و اساسی ترین دروس عرفانی در طریقت نقشبندیه است و به طور خلاصه ((رابطه)) کسب فیض و معرفت است از روحانیت مرشد کامل و مکمل، فارغ از هرگونه محدودیت زمانی و مکانی . در واقع رابطه محبت و اخلاص قلبی مرید است به مرشد به صورتی که در همه حال بتواند از راهنمایی ها و ارشادات روحی وی بهره برده و به تصفیه و تزکیه قلب و سپس روح و ... بپردازد . در حقیقت رابطه که همراه ذکر قلبی عناصر اصلی در طریقت نقشبندی هستند یادگاری است مقدس از مشرب اویسی که مشرب حضرت ویس القرنی در استفاده از محبت قلبی حضرت رسول الله(ص) بوده است و بسیاری از اولیا و طریقتها خصوصا نقشبندیه بر آن تاکید نموده اند . بنابراین رابطه تحصیل معارف و تصفیه و تزکیه ی قلب است بدون حضور جسمی مرید در محضر مرشد و صرفا به طریق قلبی و روحی مرید از باطن مرشد استفاده می نماید :

همت طلب از باطن پیران سحر خیز ** زیرا که یکی را زدو عالم طلبیدند

در مورد رابطه ی مرشد متوفی و خصوصا حضرت پیر کبیر شاه عثمان سراج الدین ، پس از وفات ایشان و بنا به نظر علمای برجسته ی مکتب حضرت شیخ ، رابطه ی حضرت شیخ برای تمام افراد چه آنانیکه اهل رابطه بوده و چه آنانیکه مبتدی بوده و یا بعد از وفات حضرت شیخ متمسک می شوند جائز و حتی لازم است و صحیح . و این نظر بزرگوارانی چون ماموستا ملا احمد امام ( سقز)( ره) ، ماموستا ملا محمد بداقی (پیرانشهر) ، ماموستا حاج یارجان آخوند (ترکمن صحرا)ماموستا سید بهاءالدین احمدی و ماموستا عبدالکریم یوسفی(سنندج) ،ماموستا شیخ محمد سعید نقشبندی (روانسر)، ماموستاسید عثمان ذبیحی(طالش) و بسیاری از اساتید در کردستان عراق و ترکیه و ... می باشد . البته در مورد افراد مبتدی و کسانی که بعد از وفات حضرت شیخ متمسک می شوند، اساتیدی چون مرحوم ماموستاملا عبدالله کاتب(ره) و ماموستا ملا محمد امین کانی سانان(ره) نظر دیگری مینی عدم جواز رابطه دارند که در هر حال اختلاف نظر علمی مزبور هیچگاه باعث تفرقه میان مریدین حضرت شیخ نشده است و امروزه در تمامی مناطقی که مریدین حضرت شیخ وجود دارند بحمد الله حلقات ذکر و ختم برقرار می باشد .

[6] - به تحقیق مونین رشتگارانند ، آنهائیکه در نماز خاشع می باشند .

[7] - پس بر روی زمین با تکبر راه مرو ، براستی تو هرگز نمی توانی زمین را بشکافی و در بلندی به کوه ها نمی رسی.

[8] - پس از کساینکه از یاد و ذکر ما روی بر می تابند دوری گزین ، کسانی که چیزی جز حیات مادی نمی خواهند .

[9] - بزرگان عرفان و طریقت همواره بر این نکته ی فوق العاده مهم تاکید داشته اند که امور باطنی باید با ظاهر احکام شرعی مطابقت تام داشته باشد و کشوفات و شهودات برخی صوفیه که با ظاهر شرع مخالف است کاملا مردود است و غیر قابل تایید!!حضرت امام احمد سرهندی در مکتوبات ربانی خویش می فرماید ))فردای قیامت از شریعت پرسند از احوال و مواجید نپرسند((. خصوصا مشایخ عظام طریقه ی نقشبندی اساس این طریقت را بر پیروی از سنت رسول الله نهاده اند و بس:

محال است سعدی که راه صفا ** توان رفت جز اندر پی مصطفی

امام ربانی در توضیح برخی از سخنان شطح گونه و یا اعمال به ظاهر خلاف شرع برخی صوفیه دو حالت را در نظر گرفته اند :اگر شخص در حال هشیاری کامل باشد هیچ کدام از سخنان و اعمال خلاف شرعش پذیرفته نیست و مورد مذمت و نکوهش هم قرار می گیرد و در واقع این شخص پیرو زندقه است و اباحه گر نه صوفی. اما اگر شخص بر اثر استغراق در محبت و به اصطلاح حالت سکر برای وی رو داده و در این حال سخنان و اعمالی به ظاهر مخالف شرع انجام داد باز هم اعمال و سخنان وی مورد تائید و پیروی نیست اما در این حال به علت عدم کنترل بر احوالش بر وی مذمت و نکوهشی نیست اما در هر حال آنچه باید پیروی شود همان ظاهر شریعت است نه شطحات عده ی قلیلی از صوفیه .

[10] مرجع حدیث : صحیح مسلم حدیث 81 – سنن ترمذی حدیث 2612 – سنن ابن ماجه حدیث 67 – مسند امام احمد حدیث 8723

[11]- همانا کسانی به عمران مساجد خدا می پردازند که به خدا و روز آخرت مومن بوده و نماز را بر پای داشته و زکات را ادا نموده و از کسی جز الله نهراسند ،پس نزدیک است آنان از هدایت شوندگان باشند .

[12] - بسیار شنوندگان دروغ بسیار شنوندگان برای غیبت دسته ای دیگر.

[13] - ای مردمان ما شما راازیک زن و مرد آفریدیم و شما را دسته دسته و قبائل مختلف قرار دادیم تا بشناسید که همانا برترن شما پرهیزگارترین شماست.

[14]- و به سوی انانیکه ظلم و گناه نمودند میل و دوستی مکنید مبادا آتش بدبختی آنان دامنگیر شما هم بشود .

[15] - منظور این است که انکار اولیا باعث می شود شخص به مرور محبت اشخاص صالح را از دست داده و علما و اولیای صالح که همواره نمود زنده ی دین و حافظان سنن رسول الله هستند مورد جسارت قرار گیرند که مخالف صریح با آیات و احادیث می باشد و از طرفی غلو در مورد صلحا باعث سوء استفاده ی جهال و صالح نماها شده که به اباحه گری و صدور فتاوای غلط پرداخته و احکام شرعی را زیر پا می نهند و باعث گمراهی مردم می شوند .

[16] - براستی شیطان دشمن شماست پس شما هم او را دشمن خود بگیرید .

[17] - ذکر قلبی یکی از دروس عرفانی در طریقت نقشبندیه است که مرید به جای ذکر حق به صورت آشکارا و جهری، به صورت خفی و قلبی و با کیفیتی خاص مشغول ذکر می شود .

[18] - مرحله ی احسان در عبادت اشاره به حدیثی است که در منابع ذیل موجود است : صحیح بخاری 48 – صحیح مسلم 10و 11 – سنن نسائی 4905 – سنن ابن ماجه 63 – مسند امام احمد 9137 و منظور از شریک نبودن اهل کفر و بدعت در مقام و دانش احسان این است که اهل کفر و بدعت در بقیه علوم مادی و حتی دینی با ایمان داران واقعی شریکند مام این مرحله از دانش و عبادت مختص صدیقین است .

[19] - مرجع حدیث: صحیح بخاری 5613- صحیح مسلم 4643- سنن ترمذی 1855- سنن ابوداود 4265- سنن امام احمد 22428- موطا امام مالک 1410

مسجد دومناره ی سقز

amjademam — Mon, 28 Jan 2008 13:22:18 GMT

مسجد دومناره ی سقز یادگاری مقدس از قرون گذشته

مساجد راباید کلیت فرهنگی آیین اسلام نامید چراکه مسجد از بعد داخلی محل عبادت و تصفیه و تزکیه روح آدمی و جایی برای فراگیری دانش و معرفت بوده و از بعد خارجی مشخص ترین نماد فرهنگی مسلمانان بوده و هست ،هرچند امروزه آپارتمانها و برجهای بلند از طرفی و همچنین معماری نامتناسب مساجد جدید از طرف دیگر تا حدودی به این مهم لطماتی زده اما مساجد همچنان مهمترین و مقدس ترین مکان مسلمانان است.اینکه مهمترین بناهای تاریخ اسلام که هنوز پا برجایند تنها مساجد میباشند خود دلیلی بر این مدعا است . مسلمانان در گذشته بیشترین تلاش و بهترین هنر و دانش فنی خود را درساخت مسجد به کار می بردند تا جایی که معماری مساجد گذشته آنچنان باعظمت و شکوه وبا صفا بود که حتی ساده ترین مساجد نیز دارای جاذبه های بخصوصی بودند. امروزه بسیاری از مسلمانان عبادت در مساجد قدیمی را بر حضور در مساجد جدید که معماری آنها تحت تاثیر معماری نوین دچار دگرگونی شده ،ترجیح می دهند .

از زمان حضور آئین مقدس اسلام در مناطق کردنشین ، ملت غیور و دین پرور کرد نیز با پذیرش قلبی این آئین گرانقدر هم از آن استفاده و بهره ها برد و هم فرزندان برومند ملت کرد خدمات شایانی در تمامی ابعاد به آیین مقدس نمودند . ساخت مساجد در کردستان سابقه ی طولانی دارد و درواقع از همان اوان پذیرش اسلام در میان کردان بنا نمودن محل عبادت نیز آغاز شدکه متاسفانه به دلایل مختلفی همچون موقعیت جغرافیایی و شرایط نامساعد جوی و... اثری از مساجد اولیه دیده نمی شود . اما در اعصار بعدی با الگو گرفتن از ساخت مساجد مهم دیگرمناطق مسلمان نشین ، مساجدی ساخته شد که هنوز هم پابرجا می باشند به عنوان نمونه می توان به مساجد سور در مهاباد ، دومناره در سقز و دارالاحسان سنندج اشاره کرد .

مسجد دومناره ی سقز

مسجد دومناره واقع در محله ی میان قلعه (ناو قه لا)و در دامنه ی تپه ای تاریخی به نام ((نارین قلعه)) قرار دارد و تا چند سال پیش هم آثار قلعه ای قدیمی بالاتر از مسجد به چشم می خورد. این مسجد دارای دو مناره ی نسبتا بلند آجری بوده که انتهای مناره ها با شش ستون استوانه ا ی به سقف منتهی می شوند .مناره ها دارای تزئینات و کاشی کاریهای زیبائی هستند که نقوش و تزئینات مناره ی شرقی با غربی متفاوت است .گمان براین است مناره ها به علت ساخت نا هم زمان آنها و یا تخریب و سپس باز سازی مجدد یکی از آنها توسط معمار دیگری، باهم متفاوتند .در داخل مناره پله هایی مدور قرار داشته که موذن با بالا رفتن از آن اذان می گفته است . تحقیقات تاریخی روی مسجد نشان می دهد که شالوده ی اصلی متعلق به دوره ی صفویه است که در دوره های زندیه و قاجاریه تعمیر و بازسازی گردیده است .شبستان مسجد به مساحت تقریبی 130 متر مربع و درجهت جنوبی در مسیر (قبله) دارای سه پنجره بوده که وسطی محراب مسجد است و به همت کارشناسان میراث فرهنگی به سبک و سیاق دوران قدیمی مورد بازسازی قرار گرفته است .در داخل شبستان مسجد سکویی به مساحت دو سوم طول شمالی شبستان وجود دراد که محلی برای تدریس و بحث و گفتگو و حتی استراحت مسافران بوده است. وچود این گونه سکوها در مساجد قدیمی سقز به چشم می خورد ،برای نمونه مسجد تاریخی روستای مولانا آباد متعلق به حضرت شیخ حسن مولانا آبادی از علما و عرفای دوره ی زندیه را می توان نام برد .

بانی اصلی مسجد مطابق یکی از اسناد تاریخی شخصی به نام ((شیخ حسن کاکه سور )) بوده است البته بعضی از معتمدین و قدمای شهر آن را منتسب به حضرت شیخ حسن مولانا آباد می دانند .ستون ها ی داخلی مسجد چهار تا هستند که به نشان چهار خلیفه ی اسلام بنیاد نهاده می شدند . پایه های این ستون ها سنگی اما خود ستونها چوبی هستند .

در بیرون از فضای مسجد محل حوض خانه و وضو خانه قرار دارد که آب آن توسط قناتی (کاریز) ی قدیمی منشعب از چشمه ای به نام کانی سفید در 5 کیلومتری محل مسجد می باشد که بعد از طی مسیری طولانی و رفتن به حمام حاجی صالح از بناهای دوره ی صفوی به مسجد می رسد .حوض مسجد دارای گنبدی آجری با روزنه ای مدور می باشد و کف آن سنگفرش است . این مسجد و حوضخانه ی آن در سالهای اخیر به عنوان اثر ملی در فهرست آثار ملی کشور شناخته شده اند .

احادیثی از رسول الله ( ص )

amjademam — Mon, 28 Jan 2008 12:51:18 GMT

من یطع الرسول فقد اطاع الله

هر آنئس که از رسول خدا اطاعت نمود همانا از خداوند اطاعت کرده است

۱- الوحده خیر من جلیس السوء --اخرجه حاکم

ترجمه : تنهایی بهتر از همنشینی با بدکار است - منبع :مستدرک امام حاکم

۲- من حسن اسلام المرء ترکه ما لا یعنیه -- رواه مسلم

ترجمه : از (نشانه های )خوبی اسلام مومن ترک نمودن کارهای بیهوده است - منبع:صحیح مسلم

۳- الندم توبه --سنن ابن ماجه

ترجمه :پشیمانی (خود) توبه است - منبع: سنن ابن ماجه

۴- استتمام المعروف خیر من ابتدائه --اخرجه الطبرانی

ترجمه : تمام نمودن کار نیک بهتر از شروع آن است -- معجم الکبیر طبرانی

۵:الاعمال بالخواتیم --رواه البخاری

ترجمه : اعمال آدمی (بسته ) به سرانجام آنها است. - منبع :صحیح بخاری