مسجد دومناره ی سقز یادگاری مقدس از قرون گذشته

 مساجد راباید کلیت فرهنگی آیین اسلام نامید چراکه مسجد از بعد داخلی محل عبادت و تصفیه و تزکیه روح آدمی و جایی برای فراگیری دانش و معرفت  بوده و از بعد خارجی مشخص ترین نماد فرهنگی مسلمانان بوده و هست ،هرچند امروزه آپارتمانها و برجهای بلند از طرفی و همچنین معماری نامتناسب مساجد جدید از طرف دیگر تا حدودی به این مهم لطماتی زده اما مساجد همچنان مهمترین و مقدس ترین مکان مسلمانان است.اینکه مهمترین بناهای تاریخ اسلام که هنوز پا برجایند تنها مساجد میباشند خود دلیلی بر این مدعا است . مسلمانان در گذشته بیشترین تلاش و بهترین هنر و دانش فنی خود را درساخت مسجد به کار می بردند تا جایی که معماری مساجد گذشته آنچنان باعظمت و شکوه وبا صفا بود که حتی ساده ترین مساجد نیز دارای جاذبه های بخصوصی بودند. امروزه بسیاری از مسلمانان عبادت در مساجد قدیمی را بر حضور در مساجد جدید که معماری آنها تحت تاثیر معماری نوین دچار دگرگونی شده ،ترجیح می دهند .

از زمان حضور آئین مقدس اسلام در مناطق کردنشین ، ملت غیور و دین پرور کرد نیز با پذیرش قلبی این آئین گرانقدر هم از آن استفاده و بهره ها برد و هم فرزندان برومند ملت کرد خدمات شایانی در تمامی ابعاد به آیین مقدس نمودند . ساخت مساجد در کردستان سابقه ی طولانی دارد و درواقع از همان اوان پذیرش اسلام در میان کردان بنا نمودن محل عبادت نیز آغاز شدکه متاسفانه به دلایل مختلفی همچون موقعیت جغرافیایی و شرایط نامساعد جوی و... اثری از مساجد اولیه دیده نمی شود . اما در اعصار بعدی با الگو گرفتن از ساخت مساجد مهم دیگرمناطق مسلمان نشین ، مساجدی ساخته شد که هنوز هم پابرجا می باشند به عنوان نمونه می توان به مساجد سور در مهاباد ، دومناره در سقز و دارالاحسان سنندج اشاره کرد .

مسجد دومناره ی سقز

مسجد دومناره واقع در محله ی میان قلعه (ناو قه لا)و در دامنه ی تپه ای تاریخی به نام ((نارین قلعه)) قرار دارد و تا چند سال پیش هم آثار قلعه ای قدیمی بالاتر از مسجد به چشم می خورد. این مسجد دارای دو مناره ی نسبتا بلند آجری بوده که انتهای مناره ها با شش ستون استوانه ا ی به سقف منتهی می شوند .مناره ها دارای تزئینات و کاشی کاریهای زیبائی هستند که نقوش و تزئینات مناره ی شرقی با غربی متفاوت است .گمان براین است مناره ها به علت ساخت نا هم زمان آنها و یا تخریب و سپس باز سازی مجدد یکی از آنها توسط معمار دیگری، باهم متفاوتند .در داخل مناره پله هایی مدور قرار داشته که موذن با بالا رفتن از آن اذان می گفته است . تحقیقات تاریخی روی مسجد نشان می دهد که شالوده ی اصلی متعلق به دوره ی صفویه است که در دوره های زندیه و قاجاریه تعمیر و بازسازی گردیده است .شبستان مسجد به مساحت تقریبی 130 متر مربع و درجهت جنوبی در مسیر (قبله)  دارای سه پنجره  بوده که وسطی محراب مسجد است و به همت کارشناسان میراث فرهنگی به سبک و سیاق دوران قدیمی مورد بازسازی قرار گرفته است .در داخل شبستان مسجد سکویی به مساحت دو سوم طول شمالی شبستان وجود دراد که محلی برای تدریس و بحث و گفتگو و حتی استراحت مسافران بوده است. وچود این گونه سکوها در مساجد قدیمی سقز به چشم می خورد ،برای نمونه مسجد تاریخی روستای مولانا آباد متعلق به حضرت شیخ حسن مولانا آبادی از علما و عرفای دوره ی زندیه را می توان نام برد .

بانی اصلی مسجد مطابق یکی از اسناد تاریخی شخصی به نام ((شیخ حسن کاکه سور )) بوده است البته بعضی از معتمدین و قدمای شهر آن را منتسب به حضرت شیخ حسن مولانا آباد می دانند .ستون ها ی داخلی مسجد چهار تا هستند که به نشان چهار خلیفه ی اسلام بنیاد نهاده می شدند . پایه های این ستون ها سنگی اما خود ستونها چوبی هستند .  

در بیرون از فضای مسجد محل حوض خانه و وضو خانه قرار دارد که آب  آن توسط قناتی (کاریز) ی قدیمی منشعب از چشمه ای به نام کانی سفید در 5 کیلومتری محل مسجد می باشد که بعد از طی مسیری طولانی و رفتن به حمام حاجی صالح از بناهای دوره ی صفوی به مسجد می رسد .حوض مسجد دارای گنبدی آجری با روزنه ای مدور می باشد و کف آن سنگفرش است . این مسجد و حوضخانه ی آن  در سالهای  اخیر به عنوان اثر  ملی در فهرست آثار ملی کشور شناخته شده اند .  

من یطع الرسول فقد اطاع الله      

 هر آنئس که از رسول خدا اطاعت نمود همانا از خداوند اطاعت کرده است

 ۱- الوحده خیر من جلیس السوء --اخرجه حاکم                              

ترجمه : تنهایی بهتر از همنشینی با بدکار است -  منبع :مستدرک امام حاکم

۲- من حسن اسلام المرء ترکه ما لا یعنیه -- رواه مسلم

ترجمه : از (نشانه های )خوبی اسلام مومن ترک نمودن کارهای بیهوده است - منبع:صحیح مسلم

۳- الندم توبه --سنن ابن ماجه

ترجمه :پشیمانی  (خود) توبه است  - منبع: سنن ابن ماجه

۴- استتمام المعروف خیر من ابتدائه --اخرجه الطبرانی

ترجمه : تمام نمودن کار نیک بهتر از شروع آن است -- معجم الکبیر طبرانی

۵:الاعمال بالخواتیم --رواه البخاری

ترجمه : اعمال آدمی (بسته ) به سرانجام آنها است. - منبع :صحیح بخاری